Duyuru

Collapse
No announcement yet.

Karakoncoloz nedir?

Collapse
X
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • Karakoncoloz nedir?

    Karakoncoloz nedir?

    Karakoncolos (çoðul: karakoncilo) gündüzlerin en kýsa olduðu, güneþin ekvatordan en uzak olduðu dönem olan 25 Aralýk ile 6 Ocak tarihleri arasýnda yaþadýðý yeraltý dünyasýndan çýkarak insanlara zarar vermeye çalýþan iblislerin adýdýr.

    Terminoloji
    Trabzon civarý ve Anadolu’nun bazý bölgelerinde karakoncolos (çoðul: karakoncilo[ii]) adýyla bilinir. Terim Yunanca kalikantzarus (καλικαντζάρους ) kelimesinden kök almakta olup Karadeniz Rumlarý tarafýndan Karakoncoloz, koncoloz (κοντζολόζ) ve koncolozi (κοντζολόζοι) formlarý kullanýlmaktadýr[iii]. Ýlginç olan bu yeraltý iblisinin Yunan denizcilik geleneði sayesinde çeþitli Akdeniz ülkelerine yayýlýp onlarýn folkloruna girmesi bir deniz cini olarak kabul edilmesidir. Arapça’ya “bir çeþit vampir” qârâqendlûz (Cezayir) formunda geçmiþtir. Karadeniz’in bazý bölgelerinde Türkçe Yaban Adamý, Meþe Adamý (Orman Adamý) veya Lazca “Germakoçi “(Dað adamý) isimler almasýna ya da deforme edilerek koncala , koncoloz, karakancala, kancala (Ýkizdere), congalaz (Yozgat) formlarýna dönüþmüþtür.

    Mitolojik kökler
    Yunan mitolojisinde Kalikantzaroslar, Dünya aðacýnýnýn[iv] yeraltýndaki köklerini keserek aðacýn dünyanýn üzerine devrilmesi için çalýþmaktadýrlar. Türk Mitolojisi’nde Bay Terek, Ýskandinav Mitolojisi’nde Yggdrasil Hint Mitolojisinde Banyan aðacý gibi çeþitli adlarý olan Dünya veya Yaþam aðacý neredeyse tüm dünya halklarýnýn temel mitolojik figürüdür. Köklerini aldýðý yeraltý dünyasýndan gövdesini barýndýran yeryüzüne oradan dal ve yapraklarýnýn uzandýðý gökyüzüne doðru uzanan dev bir aðaç olarak tasavvur edilir. Ýblislerin yaþadýðý yer altý dünyasý, insanlarýn yaþadýðý yeryüzü ve tanrýlarýn yaþadýðý gökyüzü dünyalarýný [v] birleþtirmektedir. Hristiyanlýðýn kabulünden sonra Ortodokslarýn yortu olarak kutlamaya baþladýðý 6 Ocak’ta günler tekrar uzamaya baþladýðýndan Kallikantzaroslar yeraltýna dönerek tekrar Dünya Aðacýný kesmeye devam ederlerse de aðacýn kendini iyileþtirme gücünden dolayý aðacý bir türlü yýkmayý baþaramamýþlardýr.

    Karakoncoloslarýn görünümü
    Eski Yunan’da kallikantzaroslarýn görünümü farklý þekillerde anlatýlmaktadýr. Kallikantzaroslar diðer kültürlerdeki olduðu gibi yer altý dünyasý yaratýklarýnýn çirkin ve korkunç tüm özelliklerini taþýmaktadýrlar. Eski Yunan’da genellikle vücudu kýllarla kaplý, at bacaklý, yaban domuzu diþli, bazý hayvan uzuvlarýna sahip bir yaratýk olarak tasvir edilirlerdi. Zamanla ayý veya dev bir maymuna benzetilen kýllý, pis kokulu bir yaratýða hatta bir hilebaza ( tricktster) dönüþtürülmüþtür.

    Yazý: Özhan Öztürk
Haz?rlan?yor...
X