Duyuru

Collapse
No announcement yet.

Fýndýk Raporu Açýklandý

Collapse
X
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • Fýndýk Raporu Açýklandý

    FINDIK RAPORU AÇIKLANDI

    " Yeni Fýndýk Stratejisi" deðerlendirme toplantýsýnýn sonuç raporu açýklandý.

    Karadeniz'de fýndýk bölgesi 13 ilin 70 ziraat odasý baþkanlarýnýn katýlýmýyla 17 Aðustos tarihinde Giresun'da gerçekleþtirilen " Yeni Fýndýk Stratejisi" deðerlendirme toplantýsýnýn sonuç raporu açýklandý.

    Raporda, yeni fýndýk stratejisi ile üreticinin piyasa þartlarýnda savunmasýz kaldýðý ve alan bazlý gelir desteðinin erken ödenmesinin üreticiler açýsýndan çok çok önemli olduðu, erken ödeme imkanýnýn mutlak suretle saðlanmasý gerektiði kaydedildi.

    Dört maddeyi içeren raporda, 15 Temmuz 2009 tarih ve 27289 sayýlý Resmi Gazetede yayýnlanan "Fýndýk Üreticilerine Alan Bazlý Gelir Desteði ve Alternatif Ürüne Geçen Üreticilere Telafi Edici Ödeme Yapýlmasýna Dair Bakanlar Kurulu Kararý" ile "Fýndýk Üretiminin Planlanmasý ve Dikim Alanlarýnýn Belirlenmesine Ýliþkin Usül ve Esaslar Hakkýnda Yönetmelik" in yürürlüðe girmesi ile birlikte, 3 yýldýr devam eden TMO kanalýyla fýndýkta müdahale alýmýnýn da sona erdirildiði ve fýndýk piyasasýnda yeni bir döneme girildiði belirtildi. 15 Temmuz 2009 tarihi itibari ile baþlayan yeni dönemle, fýndýk dikim alanlarýnýn, 2001 yýlýnda yürürlüðe konulan 2001/3267 karar sayýlý "Fýndýk Alanlarýnýn Tespitine Dair Bakanlar Kurulu Kararý" ile idari sýnýrlarý belirtilen, fýndýk üretimine izin verilen ilçelerdeki, yasal sýnýrlar içinde alternatif ürün projesi uygulanmak sureti ile sökülmesi öngörüldüðü ifade edilen raporda, uygulamaya konulan Bakanlar Kurulu Kararý ve yönetmelik ile fýndýk ürününde sorun olarak deðerlendirilen arz fazlasý ürünün, yasal olmayan fýndýk üretim alanlarýnda alternatif ürün projesi uygulanmak sureti ile giderilmesinin öngörüldüðü kaydedildi.

    Dikili fýndýk bahçelerinin üreticiler tarafýndan isteðe baðlý olarak sökülerek, alternatif ürüne geçilmesi ve 170 bin hektarlýk alaný kapsayan alternatif ürüne dönüþüm projesi kapsamýnda 100-150 bin ton kabuklu fýndýk üretiminin azalacaðý düþünüldüðü vurgulanan raporda," Bu düþüncenin sonucu olarak da arz fazlasý baskýsýnýn piyasalardan kalkmasý, serbest piyasa þartlarýnda fiyat oluþumunun dengeli bir þekilde saðlanmasý varsayýlmýþtýr. 2009-2010 ürün sezonuyla baþlayan bu yeni dönemde yürürlüðe konulan mevzuatýn, uygulanabilmesi ve hedeflenen amaçlara ulaþýlabilmesi için serbest piyasa þartlarýnýn üreticiler lehine düzeltilmesi, alternatif ürün projesinin uygulanabilirliðinin saðlanmasý ve alan bazlý gelir desteðinin, öngörülen üretim alanlarýndaki sýnýrlamanýn gerçekleþeceði zamana kadar devam edilmesi gerekmektedir" denildi.

    "ÜRETÝCÝLERÝN LEHÝNE SERBEST PÝYASA DÜZENLEMELERÝ YAPILMALIDIR"

    Raporda, sayýsal olarak yüz binleri geçen fýndýk üreticileri, bugün itibari ile çok az sayýda alýcý ile karþý karþýya kalarak, serbest piyasa þartlarýnda savunmasýz durumda kaldýðýna dikkat çekildi.
    Üreticiler adýna (üretici örgütlerinin güçlendirilmesi) piyasa düzenleyiciliði görevini yürüten FÝSKOBÝRLÝK'in, iþlevini yapamadýðý savunulan raporda, þu ifadelere yer verildi:

    "300 bin ton ürün depolama kapasitesine ve kayýtlý 240 bin fýndýk üreticisi ortaðýna raðmen, içinde bulunduðu ekonomik sýkýntýlar nedeniyle fýndýk üreticilerinin en fazla ihtiyaç duyduðu bu yeni dönemde, üreticilere faydalý olamayacaðý aþikardýr. 2006 ürün bedelinden üretici borçlarý hala ödenemediði gibi ayný dönemde kurum garantörlüðünde Þekerbank'tan alýnan ve 10 bin 711 kiþiye ait toplam 39 milyon lira ile TMO'ya 30 bin ton karþýlýðý 22 milyon lira borç bulunmaktadýr. Kurum ve onun ortaðý fýndýk üreticisi çiftçiler hacizle karþý karþýya kalmýþtýr. Bu sürecin baþlangýcý olan bu günlerde, mutlak suretle FÝSKOBÝRLÝK'in içinde bulunmuþ olduðu ekonomik problemler giderilmeli, FÝSKOBÝRLÝK üreticilere hizmet eder hale getirilmelidir. Bu konuda zaman geçirmeden çalýþmalara baþlanmalý ve yeni ürün sezonunda FÝSKOBÝRLÝK'in bir üretici birliði olarak fýndýk üreticilerinin yanýnda, hizmetinde ve çalýþýr bir pozisyonda olmasý saðlanmalýdýr"

    Üreticiler için önemli bir destek olan lisanslý depoculuk sistemi hýzlý bir þekilde hayata geçirilmesi tavsiyesinde bulunulan raporda," Devletin, 2008 ürün sezonunda, TMO kanalýyla piyasalara müdahale alýmý yapmasý, 360 bin ton ürün alýnmasýna raðmen, gerek rekoltenin yüksekliði ve gerekse de TMO nun bölgede hýzlý alým yapmamasý nedeniyle ürünün kilogram fiyatlarýnýn 2 lira gerilemesi engellenememiþtir. Bu tecrübe ile yeni dönemde oluþacak arz fazlasý durumunda (özellikle Eylül ayý arz fazlasý) fiyatlarýn dramatik bir þekilde düþmesinin nasýl engelleneceði sorusu akla gelmektedir. Fýndýk alanlarýnýn daraltýlmasý saðlanana kadar geçen süre içinde oluþacak arz fazlasý üreticinin elinde kalacak olup, bunun piyasaya ve üreticiye yansýmasý fiyatlarýn düþük olmasý ile beraberinde birçok olumsuzluklar yaþanmasýna sebep olacaktýr. Bu nedenle alan daraltýlmasý saðlanana kadar geçen süre içersinde, oluþacak arz fazlasý problemininin, piyasa dengesini bozmayacak, fiyatlarý düþürmeyecek ve çeþitli olumsuzluklarýn yaþanmasýna sebebiyet vermeyecek geçici argümanlar geliþtirilmeli ve kullanýma hazýr hale getirilmelidir. Lisanslý depoculuðun alt yapýsý için yapýlan depolar, bugün itibari ile TMO'nun kullanýmýndadýr. Üreticiler için önemli bir destek olan lisanslý depoculuk sistemi hýzlý bir þekilde hayata geçirilmelidir. Aksi takdirde, lisanslý depolarýn hayata geçeceði süre içersinde maðduriyeti bizzat çiftçinin kendisi yaþayacaktýr. Fýndýk bölgesindeki borsalarýmýz ticaret borsalarý niteliðinde olup, lisanslý depoculuðun hayata geçmesine paralel olarak fýndýk ürün borsasý, vadeli iþlemler borsasý ve müzayede salonlarýnýn da yapýsal hazýrlýðý saðlanmalý ve bu konuda TOBB'un maddi ve manevi desteði alýnmalýdýr" ifadeleri yeraldý.

    "ALTERNATÝF ÜRÜN PROJE UYGULAMASI YENÝDEN GÖZDEN GEÇÝRÝLMELÝDÝR"

    Raporda, fýndýk ürününde hayata geçirilen yeni düzenlemelerin baþarýsýnýn, alternatif ürün projesinin gerçekleþmesine baðlý olduðu savunuldu. Yasal olmayan alanlarda dikili fýndýk ürünlerinde alternatif ürüne geçiþ saðlanamadýðý takdirde, hiçbir þeyin deðiþmediði görüleceði kaydedilen raporda, þunlarý vurgulandý:

    "Bakanlar Kurulu Kararýnda alternatif ürün projesi sadece fýndýk alanlarýnýn tespitine dair kararda belirtilen il ve ilçelerde sýnýrlý tutulmuþtur. Bu konuda çok önemli bir hatanýn yapýldýðýný düþünüyoruz. Belirtilen bu il ve ilçeler dýþýndaki fýndýk üretim alanlarý, alternatif ürün projesi dýþýnda tutulmuþtur. Zira belirtilen il ve ilçeler dýþýnda olan ve çoðu taban arazi, verimli topraklarda üretim yapan Düzce merkez ilçe, Samsun Bafra ilçesi gibi yaklaþýk 50 bin hektara yakýn bir alan kapsam dýþýnda býrakýlmýþtýr.
    Bu alanlarýn üretim miktarý 60-80 bin ton kabuklu fýndýða karþýlýk gelmektedir. Alternatif ürün proje uygulamasý zorunlu olmayýp, isteðe baðlý bir uygulamadýr. 2003 yýlýnda Tarým Bakanlýðý fýndýk ürününde yine alternatif ürün projesi uygulamasý yürürlüðe koymuþ, 100 bin hektarlýk bir alanda fýndýk aðacý sökülmesi planlanmýþtýr. Bu alan önce 57 bin, daha sonra da 16 bin hektara indirilmiþtir. Ancak sonuç olarak 6 bin hektarlýk bir alanda uygulama olanaðý bulmuþtur. Gerek bölge üniversitelerin yaptýðý anket çalýþmalarý, gerekse Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý'nýn tespitlerinde, projenin baþarýya ulaþmamasýndaki etkenler, alternatif ürüne ait deðerlendirme tesislerinin yetersiz olmasý ve alternatif ürünlere tereddütle bakýlmasý, Çarþamba, Terme, Düzce, Sakarya ovalarýndaki tarým arazilerinin drenaj ve sulama kanallarýnýn yetersiz olmasý nedeniyle alternatif ürün yetiþtirmek isteyen üreticilerin isteksiz olmasý, alternatif ürünlerin fýndýk kadar gelir getirmeyeceði düþüncesinin hâkim olmasý, proje kapsamýnda saðlanan kaynaklarýn üreticiyi tatmin etmemesi etkenlerdir. 2003 yýlýnda denemesi yapýlan fýndýk ürününde alternatif ürün projesi uygulamasý çalýþmasýnýn baþarýsýzlýða uðramasýna neden olan ve yukarýda sayýlan faktörlerin hiçbirinde bugüne kadar bir iyileþtirmenin yapýlmadýðý görülmektedir. Alternatif ürün uygulamasý zorunlu bir uygulama deðildir. Bu nedenle üreticilerin mutlak suretle bu konuda ayrýntýlý bir þekilde bilgilendirilmesi ve ikna edilmesi gerekmektedir.
    Alternatif ürüne geçen üreticilere ödenmesi öngörülen telafi edici ödeme miktarý, üreticiler tarafýndan yeterli bulunmamaktadýr. Yeni fýndýk politikalarýnýn baþarý anahtarý alternatif ürün projesi olduðu dikkate alýndýðýnda, telafi edici ödeme miktarýnýn arttýrýlmasý bir zorunluluk olacaktýr. Ayrýca 3 yýllýk dönemi kapsayan telafi edici ödeme miktarý ikinci yýl baþvurularýnda toplamda azaltýlmaktadýr. Uygulamanýn yeni baþlamýþ olmasý ve ilk yýlda konunun tam kavranamamasý dikkate alýnarak, kararnamede ikinci ve üçüncü yýl baþvurularýna karþýlýk gelen telafi edici ödeme miktarlarýnýn azaltýlmasý uygulamasýndan vazgeçilmelidir"

    "Alternatif ürüne geçen üreticiler için endiþe veren bir düþünce de yeni ürünlerin pazarý ve getirisi konusudur" denilerek raporda þunlar yeraldý:

    " Alternatif ürüne geçen üreticilerin telafi ödemesi dýþýnda, belirli bir süre ürettikleri yeni ürünlere fýndýk üretiminden vazgeçme tazminatý altýnda ek bir pirim ödemesi mutlak suretle yapýlmalýdýr. Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý fýndýða alternatif ürünleri belirleyerek yaptýðý açýklamada, karanfil yetiþtirilmesi halinde çiftçinin 101 kat, örtü altý domates yetiþtirmesi halinde 24 kat, yaban mersini yetiþtirilmesi halinde 16 kat ve kivi yetiþtirilmesi halinde 13 kat fazla kar edeceðini ileri sürmüþtür. Bölge için uygun görülen ürünler depolama imkaný kýsýtlý, hasat sonrasý pazara arz edilmesi gereken ürünlerdir. Ülkemizin genel sorunu olan yaþ meyve sebze pazarlama sorunlarý çözülmeden, alternatif olarak önerilen bu ürünler sektördeki mevcut sorunlarý büyütmek anlamýna gelmektedir. Elbette çiftçinin yaptýðý iþten daha fazla kazanmasý istenilendir, ancak þunu belirmek gerekir ki, çiftçiyi yanlýþ yönlendirmek, yapýlacak onca yatýrým masrafýnýn heba olmasý anlamýna gelecektir. Alternatif olarak belirlenen ürünlerden örneðin fýndýk yerine karanfil üretilmesi halinde 101 kat daha fazla kazanacaðý söylenmektedir. Bu hesap yapýlýrken sera için yatýrým masraflarý da göz ardý edilmiþtir. Günümüz koþullarýnda 1 dekarlýk seranýn yatýrým masrafý 15 bin liradan baþlayýp 50 bin liraya kadar yükselmektedir. Bir dekar karanfil serasýnda ortalama 100 bin dal ürün elde edilmektedir. Bakanlýk hesaplarýnda verim 160 bin dal olarak alýnmýþ ve adet satýþ fiyatý 25 kuruþ olarak belirlenmiþtir. Oysa karanfilde ortalama üretici satýþ fiyatý 14 kuruþtur. Yine karanfilden sonra en karlý ürün örtü altý domates olarak belirlenmiþtir. Serada domates üretilmesi halinde 14 ton ürün alýnabileceði haberde belirtilmektir. Bu gün bu rakam ancak Antalya gibi örtü altý yetiþtiriciliði için en uygun olan ve en önde gelen ilimizde elde edilebilmektedir. Özellikle Sakarya, Düzce, Kastamonu gibi illerde Akdeniz þeridindeki gibi bir üretim miktarýna ulaþmak mümkün görülmemektedir. Fýndýk sökümünün öngörüldüðü iller olan Düzce, Sakarya Kastamonu, Zonguldak gibi illerde örtü altý üretimi düþük olup, genelde yüksek tünel þeklinde bir yapýlanma görülmektedir. Örneðin Düzce'de 2006 yýlý TÜÝK verilerine göre sofralýk domatesin bir kilogram 58 kuruþdan pazarlanmýþtýr. Birliðimizce yapýlan fiyat araþtýrmalarýnda da üreticilerimiz domatesini içinde 50 kuruþdan pazarlamýþtýr. Verilerden de görüldüðü üzere üreticilerimizin 1 liradan ürün pazarlamasý pek de mümkün görülmemektedir. Alternatif ürünlerden birisi olan kivinin ise bugün ülkemizdeki üretim alaný 14 bin 500 hektardýr. Ýlk üretici ülke olan Yeni Zelanda'da 11 bin 500 hektar ve bu ülkenin üretimi 350 bin ton düzeyindedir. Demek ki, bizim henüz yeni dikim yapýlmýþ oldukça fazla genç bahçelerimiz vardýr. Kivi bahçelerimizin üretime yatacaðý önümüzdeki birkaç sene içinde üretimimizin en az 300 bin tonlara çýkacaðý göz ardý edilmektedir. Hali hazýrda 30 bin ton iç üretimimiz, 30 bin ithal yoluyla getirdiðimiz ve 60 bin tonu bulan bir iç tüketimimiz vardýr. 2008 yýlýnda 75 kuruþa kadar inen toptan fiyatlar, önümüzdeki birkaç yýlda neredeyse yok pahasýna kadar düþeceði öngörülmektedir.

    Tavsiye edilen ürünlerden birisi olan bodur elmada ise durum þöyle özetlemek mümkündür. Ülkemizde son yýllarda yarý bodur ve bodur elma aðaç dikimi artmýþ ve üretim rakamlarý da 2009 yýlý ilk tahmin sonuçlarýna göre 2,7 milyon ton beklenmektedir. Artan elma üretimine karþý ihracat sadece üretim rakamýnýn yüzde 3'ünü kapsamaktadýr.

    Ýhracat yetersizliði, pazarlama sorunlarý ve üretim artýþý ile elma üreticileri emeðinin karþýlýðýný alamamaktadýr. 2008-2009 yýlýnda üretici kilogramý 1,10 liradan elma satamamýþtýr. 2007-2008 sezonunda 65-90 kuruþ olan elma fiyatlarý 2008/2009 yýlýnda 47 kuruþa kadar gerilemiþtir. Meyve suyu fabrikalarý ise stoklarýnýn yeterli olduðunu belirterek alým yapmak istememektedirler.
    2007-2008 sezonunda 25 kuruþdan elma alan fabrikalar 2008-2009 sezonunda 8-9 kuruþtan almaktadýrlar.
    2008 yýlý Eylül ayýnda elmada ortalama üretici fiyatý 50 Kuþtur. Bu fiyat dikkate alýndýðýnda üreticinin fýndýða göre çok fazla kar etmesi bir tarafa, zarar ettiði ortaya çýkmaktadýr. Bakanlýðýn çalýþmasýnda elmanýn dekara masrafý 2 bin 925 TL olarak tespit edilmiþtir. Dekara 4 bin 500 ton verim ve 50 kuruþ ile yapýlan hesapta çiftçinin net karý ortadadýr"

    Raporda, Türkiye'nin genel sorunu olan pazarlama sorunlarý çözülmeden ve çok büyük yatýrýmlar gerektiren alternatif ürünlerin üretilmesi çiftçiyi hüsrana uðratabileceðine iþaret edildi. Yeterli araþtýrmalar ve denemeler yapýlmadan, en yüksek verim ve piyasadaki en yüksek fiyatlarý alarak çiftçinin bu ürünleri üretmesi halinde daha fazla kazanacaðý yönündeki açýklamalarýn, yeni bir baþarýsýz projenin baþlamasý anlamýna geleceði anlamýný taþýyacaðýnýn vurgulandýðý raporda," Geçmiþte alternatif ürün projelerinde yaþan olumsuz tecrübe, yeniden yürürlüðe konulan alternatif ürün projesinin baþarýya ulaþmasýný tehlikeye sokmaktadýr. Alternatif ürün projesi ile eþ zamanlý olarak yukarýda sayýlan sorunlarýn giderilmesine yönelik çalýþmalara bir an önce baþlanýlmalý ve hýz verilmelidir. Aksi takdirde fýndýk ürününde yeni dönemin en önemli temel taþý olan alternatif ürün projesi uygulamasý ikinci kez hayal kýrýklýðýna, baþarýsýzlýða, zaman ve kaynak kaybýna neden olacaktýr" denildi.

    "750 METRE RAKIM VE ÜZERÝ YASAL ALAN KAPSAMINDA DEÐERLENDÝRÝLMELÝDÝR"

    15 Temmuz 2009 tarihi itibari ile yürürlüðe konulan fýndýk stratejidinde, 750 metre rakýmýn üzerindeki fýndýk bahçelerinde alternatif ürün projesi uygulamasý öngörüldüðü belirtilen raporda, "750 metre rakýmýn üzerinde alternatif ürün projesi uygulanmamasýnýn en önemli gerekçesi, bu yükseltilerde fýndýk ürününün alternatifinin olmamasýdýr.
    Zor þartlar ve çoðu dik yamaç arazilerde tesis edilmiþ olan fýndýk bahçelerinin yerini tutacak ve bu coðrafyada uyum saðlayacak, sürekli gelir getirici bir tarýmsal faaliyet önerilmemiþ ve uygulamaya da konulamamýþtýr. 750 metre rakýmýn üzerindeki alanlarda sadece fýndýk bahçeleri bulunmamaktadýr. Özellikle Ordu ve Giresun ili baþta olmak üzere yaþam alanlarý ve yerleþim birimleri de 750 metrenin üzerindedir. Son nüfus sayýmýnda Karadeniz bölgesinde nüfus azalýþlarýnýn en yoðun olduðu iller 750 metre rakýmýn üzerinde tarýmsal faaliyette bulunan kýrsal bölgelerdir. Mevcut 750 metre rakýmýn üzerindeki fýndýk dikim alanlarý yasal alanlar statüsüne dahil edilerek alan bazlý desteðe tabi tutulmalýdýr. Ancak bu alanlarda yeni bahçe tesislerine izin verilmeyeceði bir an önce ilan edilmeli, muhtarlýklara bu konu ile ilgili aðýr cezai yaptýrýmlar getirilmelidir. Ormandan açma sureti ile tesis edilen ve hukuki süreci tamamlanarak Hazineye intikal etmiþ olan fýndýk bahçeleri de Çevre ve Orman Bakanlýðýnýn denetiminde sökülerek aðaçlandýrmaya tabi tutulmalýdýr" ifadelerine yer verildi.

    "ALAN BAZLI DESTEK SÜRESÝ, ALTERNATÝF ÜRÜN PROJESÝ SONUÇLARINA PARALEL OLARAK DEVAM ETMELÝDÝR"

    Raporda, "Alan bazlý gelir desteðinin erken ödenmesi üreticiler açýsýndan çok çok önemlidir. Bu yýl erken ödeme imkâný mutlak suretle saðlanmalý, 2010 ve 2011 alan bazlý gelir desteði baþvurularýnýn yýlýn ilk 6 ayýnda yapýlarak ödemesinin de ayný yýlýn ikinci yarýsýnda, sezon öncesinde defaten yapýlmasý saðlanmalýdýr" denildi.

    Müdahale alýmý yapýlmaksýzýn fýndýk fiyatýnýn serbest piyasada belirleneceði yeni dönemde üreticilerin uðrayacaklarý muhtemel gelir kaybýný aza indirmek için yasal alanlarda 3 yýl süreli alan bazlý gelir desteði ön görüldüðü ifade edilen raporda, þunlar kaydedildi:

    "Alan bazlý gelir desteðinin 3 yýl ile sýnýrlý tutulmasý, alternatif ürün projesi kapsamýnda 3 yýl içerisinde söküme tabi tutulan bahçelerden dolayý üretimin arz fazlasý vermeyecek miktarlara geleceði düþüncesine dayanmaktadýr. Bu düþünce gerçekleþtiðinde bir problem yaþanacaðý varsayýlabilir. Ancak 4. yýla girildiðinde alternatif ürün projesi beklenen ölçüde gerçekleþmediðinde, gelir açýsýndan üretici maðduriyeti yaþanacaktýr. Bu nedenle alternatif ürün projesi kapsamýnda hedeflenen söküm rakamlarýna ulaþýncaya kadar alan bazlý gelir desteði ödemesi devam edilmeli ve kararnameye bir ek maddeyle bu sürenin uzatýlabileceði konulmalýdýr



    28.08.09
Haz?rlan?yor...
X