Duyuru

Collapse
No announcement yet.

Trabzonun Fethi

Collapse
X
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • Trabzonun Fethi

    TRABZONUN FETHÝ
    Trabzon'un çevresinde yerleþen Türkmenlerin ittifaklar kurmaya baþlamasý Trabzon'u da harekete geçirmiþti. Trabzon Kralý III. Aleksius (1349 - 1390) Türkmenleri birbirinden layýrmak ve bazýlarýný Trabzon'un müttefiki haline getirmek üzere yeni bir siyaset izlemeye baþlamýþtý. Bu siyasetin en önemli aracý da Türkmen Beyleri ile evlendirilecek olan Trabzonlu prensesler idi.
    Evlilik yolu ile ittifak kurulan ilk grup Akkoyunlular oldu. Kýz kardeþi Maria Kommen'i Tur Ali Bey'in oðlu Fahreddin Kutlu Beyle evlendiren III. Aleksius'un oluþturduðu Akkoyunlu Trabzon ittifaký Uzun Hasan'a kadar devam etmiþ, Uzun Hasan da Trabzonlu bir prensesle evlenmiþti.
    Ýkinci evlilik ve ittifak 1357'de Trabzon üzerine yürümüþ olan Giresun ve Ordu bölgesinin beyi Hacý Emir'le 1358 yýllýnda yapýlmýþtý. 1379'da Trabzon üzerine yürüyen Kýlýç Aslan ile aralarýnda çekiþme olan Taceddin oðullarý Beyliði kurucusu Taceddin Bey'e kýzý Eudokia'yý veren III. Aleksius evlilik yolu ile üçüncü ittifakýný oluþtururken, Trabzon Rum Krallýðý etrafýnda bir emniyet þeridi kurmuþtu.
    Harþit vadisinin yukarý kesimlerinde Kürtün merkezli bir beylik tarihi mezar kitabeleri kuran Çepniler'in üzerine 4 Mart 1380'de bir sefer düzenleyen III. Aleksius bu baskýnda Çepnilerirý kýþlýk çadýrlarýný yakarken, ellerinde bulunan Trabzonlu esirleri de kurtarmayý baþarmýþtý.
    1404 yýlýnda Trabzon'a gelen Ispanyol seyyah Clavijo'nun
    bildirdiðine göre þehrin kenarýnda Cenevizlilere ve Venediklilere ait iki tane kule bulunuyordu.'° IV. Aleksius zamanýnda (1417 - 1429) Cenevizli*lerle Trabzonlular arasýnda bazý prob*lemler çýkmýþ, yapýlan savaþta Ceneviz kalyonlarý Trabzon donanmasýný yenmiþti. Bu durumda Trabzonlular Cenevizlilerin þartlarýný kabul ederek 1418'de onlara harp tazminatý olarak fýndýk ve þarap vermiþlerdi.
    Osmanlýlarýn Trabzon'u ilk ele geçirme teþebbüsü II. Murad (1421 *1451) zamanýnda olmuþtu. Doðu Karadeniz'de bir sefere çýkan donan*ma, þehrin önüne gelerek karaya kadar asker çýkartmýþ ancak þehri alamamýþtý. Þehir civarýný yaðmalayýp esirler aldýktan sonra geri çekilen donanma, yolda fýrtýnaya yakalandýðý için periþan bir vaziyette Ýstanbul'a dönebilmiþti. Yine de, bu seferin sonunda Trabzon Rum Krallýðý Osmanlý'ya 3000 altýn yýllýk vergi vermeyi kabul ettirmiþti.
    1456 yýlýnda Safevi þeyhi Cüneyt, Canik Daðlarýndaki Türkmenlerden topladýðý kuvvetlerle Trabzon üzerine yürüdü. Amacý þehri ele geçirip kendi devletini kurabilmekti. Akçaabat'ýn batýsýnda Trabzon kuvvetleri ile karþýlaþan Þeyh, Trabzon kuvvetlerini daðýtarak çok sayýda esir aldý ve Trabzon önlerine kadar ilerledi. Üç gün süren kuþatmada þehri alamadý, fakat çýkan bir yangýn nedeniyle halk kaçarak þehirde sadece muhafýzlar kaldý.
    Þeyhin Trabzon üzerine yürüdüðünün haber alýnmasý üzerine Fatih Sultan Mehmet, rum Beylerbeyi Hýzýr Bey'e Trabzon üzerine yürümesi emrine verdi. Hýzýr Bey'in bir ordu ile geldiðini duyan Þeyh, kuþatmayý kaldýrdý ve süratle Torul Gümüþhane istikametinde çekildi, buradan da Uzun Hasan'a gitti.
    Trabzon önlerine gelen Hýzýr Bey, Trabzon Kralý Kaloloannes (1429 *1458) ile yýllýk 2000 altýn vergi ödenmesi koþuluyla bir anlaþma imzaladý ve aldýðý rehinelerle Trabzon böl*gesinden uzaklaþtý.
    Kaloloannes bir yandan Fatih'e anlaþmayý onaylatmak için kardeþi David baþkanlýðýnda bir heyet gönderirken, diðer yandan da Fatih'e karþý bir ittifak oluþturmak için çalýþýyordu. Uzun Hasan'a kýz kardeþini vermeyi vaat ederek bir anlaþma imzalamak için görüþürken Gürcü Krallýðý, Karaman Beyliði ve Papa ile de temasa geçti. Bu ittifak teþekkül etmeden Kaloloannes ölünce yerine geçen kardeþi David aðabeyinin izinden yürüdü. Papa'ya bir mektup yazarak bir haçlý seferi düzenlenmesi*ni talep ederken Uzun Hasan'la da evlilik yolu ile ittifak kurdu.
    Fatih, Anadolu'da kendine karþý oluþturulmak istenen bir fitneden haberdardý ve kökünü kazýmak için 1461 yýlýnda Anadolu seferine çýktý. Bu seferde önce Sinop'u ardýndan Akkoyunlularýn eline geçmiþ olan Koyulhisar kalesini aldý ve Erzincan yakýnlarýndaki Yassýçemen Yaylasýna kadar ilerledi. Bu sýrada donanma da Gelibolu Sancak Beyi Kazým Bey komutasýnda Karadeniz'e açýlmýþtý. Önce Sinop limanýnda demirleyen donanma, Sinop'un alýnmasýndan sonra Trabzon'a doðru ilerledi ve þehrin önlerine gelerek kuþatmaya baþladý.
    Yassýçemen yaylasýnda bulunan Fatih'e aralarýnda annesi Sara Hatun'un da bulunduðu bir heyet gönderen Uzun Hasan, varýlan muta*bakat üzerine ordusu ile birlikte Azarbaycan taraflarýna sefere çýkar*ken Fatih de Trabzon'a dönmüþtü. Bayburt ovasýndan Doðu Karadeniz daðlarýna çýkan Fatih Sultan Mehmet Han burada ordusunu iki kola ayýrmýþ, birinci kol Mahmut Paþa kumandasýnda batýdan, ikinci kol da kendi kumandasýnda doðudan ilerleyerek Trabzon üzerine inmiþti.
    Trabzon Kralý David, Osmanlý donanmasýnýn kuþatmasýna diren*meye çalýþýrken Fatih'in Uzun Hasan tarafýndan meþgul edileceðini düþü*nerek kara ordusunun gelebileceðine pek ihtimal vermiyordu. Fakat Fatih ordularýyla birlikte Trabzon önlerine gelince baþka çaresinin olmadýðýný görerek 15 Aðustos 1461 tarihinde þehri teslim etti.
    Kral ve ailesi ile birlikte þehrin ileri gelenlerini de gemilerle Ýstanbul'a gönderirken, burada birkaç gün kalan Fatih bazý idari düzenlemeler yapmýþ ve Donanma Komutaný Kazým Bey'i Trabzon valiliðine atayarak geri dönmüþtü. Dönüþ yolunda çevre kadýlarýna emirler göndermiþ, ahalisi Istanbul'a qönderilen Trahzon zehrini yeniden þenlemek için müslüman aileler yollanmasýný istemiþti.
    Fatih'in Trabzon'dan ayrýlýrken þehre vali olarak býraktýðý Kasým Bey ve daha sonra Vilayet-i Rum'u tahrirle görevlendirilen Umur Beð gibi idare*ciler Trabzon bölgesinden Istanbul'a ve Rumeli'ne çeþitli sürgünler yapmýþtý." Gönderilenlerin yerine de Rumeli'nden ve Konya bölgesinden cok sayýda aile sürgün yolu ile Trabzon'a getirilmiþti.
    Trabzon'un güneybatý ve batý Fatih'ten çok önce Çepniler tarafýndan feth edilerek iskan edilmiþ v Türkleþtirilmiþti. Trabzon'un günev doðu ve doðusu ise özellikle Yavuz Sultan Selim'in Trabzon valiliði esnas nda Safevi katliamý nedeniyle Doð Anadolu'dan kaçan Akkoyunlular v baðlý Türkmen gruplarý iskan edilerek Türkleþtirilmiþti.
    17. yy. ikinci yarýsýndan sonra Trabzon valilerinin daha ziyade Karadeniz sahillerini Kazak akýnlarýnda korumak ve Ruslar'ýn Karadenize inmesinden sonra da Kafkaslarý istil etmesini önlemek için, bunun yar sýra da Hudut Muhafýzlýðý görevi il Azak, Anapa, Sohum ve Faþ gik kalelerin korunmasý amacýyla, bu bölgelerde görev yaptýklarýný görüyoruz.
    Hudut Muhafýzlýðý ve Þar Seraskerliði gibi görevler nedeni ile Trabzon valileri çoðu zaman hududu boylarýndaki kalelerde bulunduklarýndan, Trabzon bu sürelerde müte sellimler eli ile yönetildi. Samsun'dan Erzurum'a kadar geniþ bir bölgede asker ve vergi toplamak gibi geniþ yetkilere sahip olan Trabzon valileýi 'Canikli' ve 'Hazinedaroðlu' aileleri örneðinde olduðu gibi hanedanlýk haline gelmiþlerdi. Bu süreçte valilerin dayanaðý olan yerel derebeylerin de gücü artmýþ, kimi zaman valiler devlete, kimi zaman da derebeyler valilere ve dolayýsýyla devlete kafa tutmuþlardý.
    Bölge bu tür feodal iliþkilerin kýskacýnda kývranýrken Ruslar ilki 1809 yýlýnda Akçaabat'ýn batýsýndaki Sargana burnuna yaptýklarý çýkartma olmak üzere bölgeyi birkaç defa iþgal etmek istemiþlerdi. Fakat iç kesimlerde iki defa Gümüþhane'ye kadar ilerleme fýrsatýný yakalamalarýna raðmen sahillerde pek baþarýlý olamamýþlardý.
    Ruslar bu fýrsatý I. Dünya Savaþý esnasýnda yakalayabildiler.
    Almanlar Rus Cephesindeki yük*lerini hafifletmek için müttefiki olan Osmanlýlarý Rusya'ya karþý savaþa girmek için sýkýþtýrýyorlardý. 29 Ekim 1914'de Osmanlý Donanmasý Karadeniz'deki Rus limanlarýný bom*balayýnca Rusya'nýn buna cevabý 1 Kasým 'da Doðu Anadolu'ya saldýrmak oldu.
Haz?rlan?yor...
X