Duyuru

Collapse
No announcement yet.

karayemiþ

Collapse
X
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • karayemiþ

    Yöresel Bitkiler

    <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="100%"><tbody><tr> <td>
    </td> <td>
    </td> <td>
    </td> </tr> <tr> <td> </td> <td class="normal_siyah" height="25">
    <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="100%"><tbody><tr><td width="5%">
    </td> <td valign="top" width="25%">

    Karamýþýn dibine , karayemiþ fidaný
    Beni mi alacasun , yoksa eski sevdaný.

    </td> <td width="5%">
    </td> <td width="70%">Vataný Anadolu olup, yurt dýþýna giden ve isim deðiþtiren; Karayemiþ de 1546 yýlýnda bir Fransýz tarafýndan Trabzon'dan toplanmýþ ve Trabzon Kirazý ( Cerasus trapezuntuna ) olarak adlandýrýlmýþtýr. Bitki ayný yýl Ýstanbul üzerinden Ýtalya'ya, 1574'de baþka bir yabancý tarafýndan Viyana'ya oradan da Fransa ve Ýngiltere'ye gönderilmiþtir. 1600 yýlýndan itibaren tüm Avrupada park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiþtirilmeye baþlanmýþtýr.

    Karayemiþ in Latince adý Prunus laurocerasus 'tur (Cerasus'tan dolayý orjini Giresun olmasý lâzým). Ülkemizde ise Taflan, Karamýþ, Kattak, Laz Üzümü, Laz-Gürcü Kirazý, Tçko, Tanal kýsaca karayemiþ olarak isimlendirilen bitkiye; Rize, Trabzon (Maçka - Meryemana Vadisi), Giresun, Sinop (Ayancýk), Zonguldak (Devrek), Kastamonu, Bartýn, Bolu, Ýzmit (Keltepe), Adapazarý, Ýstanbul (Belgrat Ormaný, Alemdað), Bursa (Uludað) ve Osmaniye'de (Gâvurdaðlarý) orman veya orman kýyýlarýnda doðal olarak rastlanýr.

    </td> </tr> </tbody></table> Karayemiþ ; 5-6 m boyunda veya boylu çalý þeklinde, kýþýn yapraðýný dökmeyen aðaççýktýr. Özellikle kayýn ormanlarýnýn altýnda yer alýr. Ormancýlýk bakýmýndan zararlý bir alt flora bitkisidir. Parkçýlýkta gruplara karýþtýrýldýðý gibi, tek olarak ta kullanýlýr. Makaslanmaya gelen bir çit bitkisidir. Güneþli, yarý gölge, kuytu (tam gölgeye dayanýr), nemli deniz iklimlerinde, asitik, derin, nemli, humuslu-killi-kumlu topraklarda yetiþir (800 rakýmlý Ankara'da da park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiþtirilmektedir). Üretilmesi tohum ve çelikle yapýlan ve þimdiye kadar herhangi bir zararlý ve hastalýðýna rastlanmayan karayemiþ ; fýndýk bahçelerinin karayel yönüne dikilerek bahçenin rüzgârdan korunmasýný saðladýðý gibi, görülmesi istenmeyen helâ, depo vs. gibi yerlerin gizlenmesinde de kullanýlýr.

    5-15 cm boyundaki yapraklarý; kýsa saplý, uzun þerit halinde ve deri gibi serttir. Sivri uçlu, tam kenarlý veya düzensiz seyrek diþlidir. Üst yüzü koyu yeþil, alt yüzü açýk renkli ve tüysüzdür. Þekli ve parlaklýðý bakýmýndan manolyaya benzer. Yaprak orta damarý alt yüzde bariz çýkýntý yapar. Açýk renkli yeþil renkteki genç sürgünleri tüysüzdür. Bitkiler dünyasýnýn geniþ bir ailesi; Rosaceae (gülgiller) familyasýndan olan karayemiþin, Nisan - Mayýs aylarýnda beyaz açan çiçekleri; 5-10 cm boyundaki dik bir eksen üzerinde sýralanýr ve 30-35 tanesi bir arada salkým teþkil ederler.



    Zeytin (yuvarlakça) biçimindeki, tek çekirdekli (düzgün, sivri, çarpýk yumurta biçimli) az-çok sulu mayhoþ-buruk (olgunlaþmýþ mahlep tadýna benzer) meyveleri; 8-10 mm boyunda, önceleri yeþil, olgunlaþýnca siyaha yakýn (koyu mor) bir renk alýr. Sarý kýrmýzý alacalý olanlarý da vardýr.




    Büyüme biçimi, yaprak boyu ve þekli, kýþa dayanýklýlýk açýsýndan farklý 20 bodur türü bulunan karayemiþin yabancý literatürde, önemli 9 çeþidi vardýr. Bunlar; Angustifolia (yapraklarý ince ve þerit biçimli), Caucasica (koyu yeþil yapraklý), Colchica (bol çiçekli), Herbergii (koyu yeþil yapraklý), Otto luyken (yavaþ geliþmeli), Pyramidalis (dar tepeli, piramit formlu), Schipkaensis (Bulgaristan kökenli, bol çiçekli, kýþa dayanýklý), Schipkaensis Macrophylla (gevþek dokulu), Zabeliana (sarkýk formlu, kent iklimine dayanýr). Ülkemizde ise meyve biçimi ve meyvenin olgunlaþma mevsimine göre 7 karayemiþ çeþidi vardýr.




    Su -(acý)- (temmuz ortasý, acýmsý-buruk lezzetli), Vavul (çok etli ve az taneli), Yabani (temmuz ilk haftasý, buruk lezzetli), Aðustos -Ýstavrit- (meyveler geç ve kýrmýzý renkte olgunlaþýr), Orak -(selvi)- (temmuz ortasý, tatlý-lezzetli), Ayran -(beyaz)- (haziran ortasý, tatlý lezzetli), Kiraz -(Ekmek)- Karayemiþleri (haziran ortasý, mayhoþ-hafif buruk).




    Karayemiþ nasýl kullanýlýr?

    • Sindirimi kolay olup meyveleri yenir ,
    • Pekmez, reçel ve tuzlamasý yapýlýr,
    • Þeker hastalýðýna karþý, fýrýnda kurutularak ya da kavrularak da tüketilir,
    • Tokluk hissi verdiðinden diyet olarak kullanýlýr,
    • Pasta, kek ve özellikle hoþaf ve kompostolara koku ve tat kazandýrmak için ilave edilir,
    • Bazý ilaçlara tat ve koku (kremlerde) verici olarak kullanýlýr.
    • Yapraklar; çelenk yapýmýnda, balýk tablalarýnýn süslenmesinde, hamsi buðulamasýnda koku vermek ve iþtah açmak için (1-2 adet halinde) kullanýlýr,
    • Hayvanlara taze olarak yedirilir
    • Dýþ ticarette fidan alýmýyla ithal hanemize yazýlan ve Türkiye'den baþka yerlerde sadece süs bitkisi olarak deðerlendirilen Karayemiþin; süs bitkisi satan yerlerde ithal aðaççýklarý satýlmaktadýr . ,
    Karayemiþ ve Saðlýk

    • Hemoroide iyi gelir,
    • Ýdrar söktürür,
    • Sigaraya karþý isteksizlik doðurur,
    • Mide ülseri ve barsak tembelliðini giderir,
    • Özsu'yu egzamaya yarar,
    • Meyveler çekirdekleri ile toz edildikten sonra balla karýþtýrýlýr, bronþite iyi gelir.
    • Yapraklarý çiçek açma döneminde zehirlidir. Geliþmesini tamamlayan taze yapraklarý elle toplanýr. Destile edilerek eczacýlýkta kullanýlan Laura Cerasin maddesi elde edilir. Bazý ilaçlara tat ve koku (kremlerde) verici olarak kullanýlýr.
    • Yapraðýn bileþimi; glikoz, tanen, kalsiyum oksalat, emulsin (enzim), prulaurasin (glikozid), benzoik asit, siyanidrik asittir (zehirlidir, çekirdekte de bulunur, yapraktan elde edilen su fazla kullanýlýrsa; baþ dönmesi, kusma, karýn aðrýsý yapar)
    • Taþ düþürücüdür,
    • Spazm çözücüdür (bronþ ve sindirim sistemi),
    • Sakinleþtiricidir (astým, sinirsel öksürük),
    • Uyku vericidir,
    • Kalp çarpýntýsýný gidermek ve kan þekerini düþürmek için kullanýlýr,
    • Karayemiþ, zengin antioksidan bileþenleri sayesinde birçok hastalýðýn oluþumu ve geliþmesini önlemesinde faydalý. Bu anlamda karayemiþ tüketiminin fayda saðlayacaðý hastalýklarýn baþýnda, alzheimer, diyabet, doku ve cilt hastalýklarý, kanser, kalp-damar hastalýklarý ve romatizmal hastalýklar geliyor. Karayemiþin antioksidan özelliðiyle ayný zamanda yaþýn ilerlemesiyle vücutta meydana gelen oksidaf zarar azalýyor, yaþlanma da gecikiyor.
    </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>

    </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td></tr></tbody></table>

  • #2
    sana bir soru karayemiþ yaprak döktümü ne olur.

    Yorum yap


    • #3
      inanki bilmiyorum ne olur?...............................merak ettim...................

      Yorum yap


      • #4
        karayemiþ yaprak dökmediðine göre biþe olmazz:))

        Yorum yap


        • #5

          Yorum yap


          • #6
            Goruntu Var Ses Yok

            ARKADASLAR BEN BURSADA YASIYORUM VALLA O KARAYEMIS DEDIGINIZ SEYDEN YEMISTIM BIKERE...TADI PEKTE HOS DEÐÝL...AMA GORUNTUSU GUZEL...ANLAYACAGINIZ....GORUNTU VAR SES YOK....

            Yorum yap


            • #7
              uþaklar beni iyi tongaya düþürdünüz......doðma büyüme istanbulluyum......kökenim trabzon maçka yazlarý geliyorum trabzona kýþýn orda deðilim ki yapraðýný döküp dökmediðini bileyim...ama sabah annemden öðrendim doðrusunu .......guguvaga sen kaþýndýn......kara listemdesin......güzel bir soruydu.........hayatým boyunca karayemiþi unutmayacam........gözüm mesajlarýnda olucak elbet bir açýðýný yakalayacam............þaka þaka

              Yorum yap

              Haz?rlan?yor...
              X