Duyuru

Collapse
No announcement yet.

peþtemal

Collapse
X
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • peþtemal






    “Yüzyýllar boyunca Anadolu’nun Ünye’den Hopa’ya kadar uzanan Karadeniz yalýsý halkýnýn gemicilik ile geçinenleri ile yalý boyu gerisindeki daðlý köylülerin kendilerine has bir kýlýk ve kýyafeti ola gelmiþti; baþtan ayaða kapkara gayetle tipik bir giyim kuþam olup “Laz Kýyafeti” diye anýlagelmiþtir. XVI. Ve XVII. Yüzyýllarda korsan ve dað haydudu kýlýðý iken giderek o yalýnýn bütün gemicileri ile dað köylülerinin sýrtýnda görülmüþtür. Baþa, üstlüðe baðlanmayan müstakil kara bir kukuleta geçirilir; “Baþlýk”, “Kara Puþu” veya “Kukula” isimleri ile anýlýr; bu kukuletanýn gayetle uzun iki ucu, kukuletanýn üstünden sarýk gibi dolanarak uzun kulaklý bir düðümle baðlanýr; o düðüm kulaklarý kukuletaya, baþlýða kendine has bir manzara verir. Sýrta, gömlek ve mintan üstüne bir kara cebken giyilir; bu cebkene “Yelek” de denilir; uzun kollu olup kollarýn üst kýsmý dar, alt kýsmý geniþ, hatta bazan yýrtmaçlý olup yenler bilek üstüne kolayca kývrýlýr. Cebkenin göðsünde bazan saðlý sollu iki fiþeklik-ceb yapýlýr. Kýþýn cebkenin altýna ve mintanýn üstüne omuzdan ilikli kara bir zýbýn-yelek giyilir; cebkenin önü bu zýbýn-yelek üstüne kavuþuk kapanýr. Bacaklara “Zýbka” denilen kara bir potur giyilir, buna “Laz Poturu”, “Laz Donu” da denilir; Zýbka bir iç donu üstüne giyilir ve iç donu gibi bele uçkur ile baðlanýr; kalçadan ayak bileðine kadar bacaða sýmsýký yapýþýr, fakat aðý körüklüdür; yüze yakýn kýrma ile yapýlan bu körüklü að, zýbka giymiþ kimsenin bacaklarýna, tamamen çýplak bir insanýn bacak hareketindeki mutlak serbestiliðini temin eder; zýbkalý bir gemici veya daðlý dilediði gibi koþar, zýplar, atlar, týrmanýr. Bele karaya boyanmýþ hafif bir pamuk kuþak sarýlýr; kuþaðýn üstüne geniþ bir meþin kemer baðlar; bu kemerin, gümüþden yapýlmýþ yaprakcýklar, dilcikler halinde sarkýtýlmýþ bir sýra süsü vardýr. Hallice olanlar beþ altý kolan halinde uzun bir gümüþ saat kösteði takarlar; boyundan geçme bu uzun kösteðin ucundaki iri bir koyun saati kuþakda muhafaza edilir. Gemiciler yazýn daima yalýn ayak olurlarr, karaya çýkar iken ayaklarýna Çapula denilen, kendilerine mahsus ayakkabýlarýný giyerler; kýþýn ayaða yün çorap giyilir. Daðlýlar ise kýþ ve yaz ayaklarýna “Salenk” giyerler, Salenk hem mest hem çizme, Çapula gibi bu yalý halkýna mahsus bir ayakkabýdýr. Baþlýk-Kukula, Zýbýn-Yelek, Cebken-Yelek ve Zýbka kara çuhadan, bazan kalýn ve yüzü parlak saten-bezden yapýlýr; ve hepsi yine kara þeridden zýrhlarla süslenir.”



    Trabzon'lu kentli kadýn 20.yüzyýl baþlarý

    Geleneksel kadýn kýyafeti

    (Ordu -Giresun - Trabzon - Rize merkez ilçeleri, Doðu Trabzon ve Btrý Rize sahil ilçeleri)



    Tepelik, Tapla, Koursi






    Þehirli kadýnlarýn baþlarýna iliþtirdikleri, bir süs eþyasý olup 3 çeþitti

    1) Gümüþ disk þeklinde

    2) Altýntellerle iþlemeli

    3) Üzerinde altýn paralarý olana tepelik

    Kondogoun



    Yakasý kürklü ceket olup yaþlý kadýnlar tarafýndan giyilirdi

    Kamis






    Krem rengi feretikodan dikilen bir çeþit kadýn gömleði olup Zibun'un içine giyilirdi.


    Fota, Peþtemal, Dolaylýk

    Fota veya yaygýn adýyla peþtemal köylerde yaþlý, genç tüm kadýnlar tarafýndan giyilirken, þehirde sadece yaþlý kadýnlar tarafýndan giyilmekteydi.


    Peþtemal rengi ayný zamanda takan kadýnýn mensup olduðu bölgeyide simgelemektedir.







    Sürmene (Kýrmýzý - Siyah) Rize (Turuncu - Siyah) Ýnebolu - Trabzon merkez arasý



    Keþan

    Cumhuriyet döneminin ardýndan yaygýnlaþmýþ bir baþörtüsü çeþidi olup Ordu'nun doðusunda sahil boyunca yaygýn olarak günümüzde bile kuullanýlmaktadýr.

    Kadife





    Kadifeden dikilmþ, kenarlarý iþlemeli yelekti; zibunun üstüne giyilirdi. Yerine kolsuz olan fermene (yelek) de giyilirdi

    Tarapuloz, Trabzlus





    Ýpek veya ketenden dokunmuþ bele baðlanan bir çeþit kemer olup sade ve motifsiz olanlarý erkekler tarafýndan da kullanýlýrdý.

    Lahor





    Lahor isimli bir þehirden ithal edildiðinden bu isimle anýlan kalýn ketenden bir kumaþtý. Günümüzde Maçka ve civarý yerli üretim Lahor (?)lar, kuþak veya dolaylýk adý altýnda halen daha kadýnlar tarafýndan giyilmektedir.

    Zibun

    Zibun (Elbise) Boyundan ayakbileðine kadar uzanan bir elbise olup fermenenin altýna giyilir, önüne fota (peþtemal) veya kuþak baðlanýrdý. Kumaþýn rengi, iþlemeleri, düðme sayýsý hatta kesimi yöreden yöreye deðiþmekteydi.





    Trabzon merkez




    Giresun







    Maçka ve civarý


    Takýlar











Haz?rlan?yor...
X