Duyuru

Collapse
No announcement yet.

kültürün tarihi geliþimi

Collapse
X
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • kültürün tarihi geliþimi

    <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="900"> <tbody> <tr> <td bgcolor="#ffcc00" height="20">
    KÜLTÜRÜN TARÝHÝ GELÝÞÝMÝ
    </td></tr> <tr> <td> Bilinen tarihi geçmiþi en az 4000 yýl öncesine dayanan Trabzon, konumu itibarýyla tarihin bütün evrelerinde tüm dünyanýn ilgisini çekmiþ ender kentlerden biridir. Coðrafi önemi, tam bir geçiþ noktasýnda bulunmasý, deðiþik medeniyetlere ev sahipliði yapmasý Trabzon'u önemli kýlan etkenlerin baþýnda gelmektedir. Böylesine köklü geçmiþe sahip bir kentin kültürel hayatý da renkli olmak zorundadýr. Bir kere Trabzon bildiðimiz "kent kültürü"nü yüzyýllardan bu yana bünyesinde yaþatmaktadýr. Ticari ve idari merkez olarak Trabzon'da yüzyýllarýn ötesinden bu yana kurulu bulunan eðitim-kültür-ticaret merkezlerinin varlýðý ketin etrafýyla birlikte canlý ve süregelen bir kültürel birikime sahip olduðunun göstergesidir.

    Büyük Türk Padiþahý Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon'u 1461'de fethinden sonra daha da geliþen Trabzon'da kültür kurumlarýnýn varlýklarýna bir çok tarihi belgede rastlamamýz mümkündür. Cumhuriyetin ilanýndan sonra Mustafa Kemal ATATÜRK'ün "Halký zeki, üretken, giriþimci ve çalýþkan" olarak nitelendirdiði Trabzon'da çok gayretli çalýþmalar yapýlmýþ, eðitim ve kültür hareketlerine büyük önem verilmiþtir.

    Dünyaca ünlü gezginlerin ziyaret ettiði Trabzon, yüzyýllar boyunca, bütün dünyanýn ilgisini çekmiþtir. Ksenophon'dan, Evliya Çelebi'ye, Fallmerayer'den, Frunze'ye kadar yüzlerce seyyahýn ziyaret edip düþüncelerini tarihe birer belge olarak aktardýklarý "seyahatnamelerde"ki ana buluþma noktasý "gizemli doðasý, coðrafi konumu, Orta Asya, Kafkasya, Uzakdoðu, Ortadoðu'nun Ýstanbul ve Avrupa ile iliþkisinde önemli bir ticaret ve kültür merkezi" oluþundan kaynaklanan kentin vazgeçilmezliðidir.

    </td></tr></tbody></table> <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="900"> <tbody> <tr> <td bgcolor="#ffcc00" height="20">
    TRABZON KÜLTÜR KURUMLARI
    </td></tr> <tr> <td> Tüm yerleþim birimlerine kadar inmiþ okullarýmýzýn yanýsýra Trabzon'un kültür hayatýna renk veren, yeþermesini saðlayan kütüphane ve kültür merkezleri açýsýndan da oldukça zengin Trabzon'da, Ýlköðretim çaðýndan - yüksek eðitime kadar aranýlan bütün eðitim kurumlarý bulunmaktadýr.

    Osmanlý Ýmparatorluðu'nun 17 vilayetinden biri olan Trabzon fetihten sonra yoðun bir kültürel geliþmeye sahne olmuþtur. Bu geliþme içinde kütüphanelerin rolü büyüktür. Tarih seyri içinde kütüphanelerimizden söz etmek istiyoruz :

    Saraçzade Kütüphanesi

    Saraçzade Mustafa Efendi tarafýndan 1762 tarihinde kurulmuþtur. Ortahisar Camii'nin karþýsýnda bulunan mescidin üst katýnda bulunmaktadýr.

    Fetvahane Kütüphanesi

    Trabzon Valisi Hazinaderzade Osmanpaþa tarafýndan 1845 tarihinde hizmete açýlmýþtýr. Ortahisar Camii'ne batý yönünde bitiþik yer alan bu kütüphanede önemli eserler bulunmaktaydý. Trabzon'un iþgali sýrasýnda Rus asar-ý atika müzesi müdürü prof. Ýnavovitch Ouspenski tarafýndan 497 kitap seçilerek Rusya'ya nakledilmiþtir.

    Ortahisar Kütüphanesi

    Ortahisar Camii doðu tarafýnda yer alan bir odasýnda 1842 yýlýnda valiliðinin son yýlýnda Trabzon Valisi Hazinedarzade Osman Paþa tarafýndan açýlmýþtýr.

    Hatuniye Kütüphanesi

    1844 yýlýnda Gülbahar Hatun Camii külliyesi içinde Trabzon Valisi Hazinedarzade Osman Paþa tarafýndan açýlmasý tasarlanmasýna raðmen, onun ölümü üzerine kardeþi Abdullah Paþa tarafýndan açýlmýþtýr.

    Müdafa-i Hukuk Cemiyeti Kütüphanesi

    Milli Mücadele yýllarýnda Trabzon'da kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kütüphanesi olarak hizmet vermiþtir. Trabzon halkýný milli mücadele fikri etrafýnda birleþtirmek için kurulan bu kütüphaneye çeþitli yollardan kitaplar hediye edilerek zenginleþtirilmiþtir.

    Trabzon Muallimler Cemiyeti Kütüphanesi

    Mustafa Reþit Tarakçýoðlu tarafýndan Trabzon'da kurulan Muallimler Cemiyeti olarak faaliyet gösteren kuruluþun kütüphanesi idi. “Gelecek kuþaklarýn modern irfan ve milli düþüncelerle cihazlanmalarý, milli duygularla hürmetli vatanperver, çalýþkan eleman olarak yetiþtirilmelerini temin için kurulan Muallimler Cemiyeti”nin kitaplarýnýn daha sonra kurulan Trabzon Halkevi Kütüphanesi'ne devredilmiþtir.

    Trabzon Türkocaðý Kütüphanesi

    Gençlerin kahve köþelerinden kurtulmasýný temin etmek maksadýyla Trabzon'da Türkocaðý tarafýndan ilk kez 1925 yýlýnda Çocuk Kütüphanesi kurulmuþtur. Milli þuurun güçlenmesini amaçlayan Türkocaðý'nýn kütüphanecilik faaliyetleri de bu amaç doðrultusunda sürmüþtür.

    Trabzon Halkevi Kütüphanesi

    Trabzon Halkevi 24 Haziran 1932 yýlýnda kurup, kütüphanesini hizmete açtý. Kütüphane 1943 yýlýnda 3000 ciltlik kitaba ulaþtý. Çýkardýðý “ÝNAN” isimli dergi ile kentin kültürel hayatýna katkýda bulundu. 47.000'e ulaþan kitap sayýsý ile okuyucu hizmetlerini geniþ halk kitlelerine yaydý.

    Trabzon Ýl Halk Kütüphanesi

    Trabzon Ýl Halk Kütüphanesi 1 Ekim 1927 yýlýnda hizmete açýldý. Açýldýðý sýrada adý Milli Kütüphane idi. Daha sonra Trabzon Genel Kütüphanesi olarak adý deðiþti. 1960 yýlýndan itibaren de Ýl Halk Kütüphanesi olarak tüm Türkiye'de birliktelik saðlanmýþ þekilde bugünkü ismini almýþtýr. 19 Mayýs 1966 tarihinde Kütüphaneler Genel Müdürlüðü tarafýndan 400.000 liraya yaptýrýlarak bugünkü Atapark'daki yerine taþýnmýþtýr. Daha önceleri bugün Gazeteciler Cemiyeti olarak hizmet veren meydandaki tarihi binada faaliyetini sürdürmekteydi.

    Ýl Halk Kütüphanesi bugün 50.000'i aþkýn kitabý, yýllýk 100.000'i aþan okuyucusu ile bilgisayarlý sisteme geçmiþ vaziyette hizmet vermektedir. Ayrýca nadide el yazmalarý ve “þeriye sicilleri” ile de araþtýrmacýlara ve tarihe ýþýk tutacak kaynak eserlere sahip önemli bir kültür merkezidir.

    Bugün Trabzon'da kütüphanecilik hizmetleri kýrsal alana kadar yayýlmýþ ilçelerimizin yanýsýra beldelerimizde de halk kütüphaneleri hizmet vermektedir.

    Ayrýca Trabzon Belediyesi'nin Semt Kütüphaneleri ile Ýsmail Hakký Berkmen Tarih Kütüphanesi kent merkezinde önemli hizmet vermektedir.

    Karadeniz Teknik Üniversitesi'nin bünyesinde hizmet veren kütüphanesi daha çok akademik personel, öðrenci ve araþtýrmacýlara hizmet vermektedir.

    </td></tr></tbody></table> <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="900"> <tbody> <tr> <td bgcolor="#ffcc00" height="20">
    TARÝHÝ ZENGÝNLÝKLERÝMÝZ
    </td></tr> <tr> <td> Ýlimizde Kültür Bakanlýðý tarafýndan tescillenmiþ ve koruma altýna alýnmýþ 550 tarihi tescilli kültür varlýðý bulunmaktadýr. Bunun yanýsýra "Tabiat Varlýðý" olarak belirlenmiþ ve koruma altýna alýnmýþ bölgelerimiz de bulunmaktadýr.

    Ýl merkezi ve ilçelerde sayýsýz tarihi esere rastlamak mümkündür. Bunlarýn baþlýcalarýný þöyle sýralayabiliriz :

    "Trabzon Kalesi, Kalepark, Yenicuma Camii, Cephanelik, Su Kemerleri, Akçakale, Ayasofya, Küçük Ayvasýl, Ortahisar Camii, Molla Nakip Camii, Kudrettin Camii, Hüsnü Göktuð Camii, Kýzlar Manastýrý, Kaymaklý Manastýrý, Kuþtul Manastýrý, Sumela Manastýrý, Santa Maria Kilisesi, Gülbaharhatun Camii, Ýskenderpaþa Camii, Tophane Hamamý, Sekiz Direkli Hamam, Meydan Hamamý, Çeþmeler, Köprüler, Atatürk Köþkü, Memiþaða Konaðý, Erdoðdu Bey Camii, Musa Paþa Camii, Saraçzade Medresesi, Ortahisar Muvakkithanesi, Emir Mehmet Türbesi, Hamzapaþa Türbesi, Bedesten"

    Karadeniz kýyýsýnda kurulmuþ en eski kentlerden biri olan Trabzon'da yukarýda kýsaca isimlerini sunduðumuz eserlerin dýþýnda her bir köyde ve mahallede sevimli çeþmeler, evler, köprüler bize tarihin geçmiþ sevimli yüzünü yansýtmaktadýr. Akçaabat Orta Mahalle, Sürmene evleri, Ortahisar mahallesindeki eski Türk evleri, konaklar bugün bile iþlevlerini yürüten diðer irili ufaklý tarihi eserlerin hepsi ilimizin birer kültür ve tabiat varlýðýdýr.

    </td></tr></tbody></table> <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="900"> <tbody> <tr> <td bgcolor="#ffcc00" height="20">
    TÜRKÜLERÝMÝZ
    </td></tr> <tr> <td> Kýsa ve nettir türkülerimiz. Öyle lafý geveleme, eðirme, büðürme yoktur türkülerimizde. Ne denecekse söylenir. Hüküm verilir, mesaj iletilir. Kýsadýr, acýdýr özlemler, sevinçler, sevgiler, yergiler hep bir türkülerde dile gelir. Coþku dolu yürekler kemençenin eþliðinde söyler türküsünü. Söyler türküsünü de, yol olur bu türkü dað aþar, deniz aþar, gurbet aþar sevgilinin gözünde kimi zaman bir damla yaþ, kimi zaman da gülen yüzde bir çiçek olur açar...

    Yöre türkülerinde sadece sevda yoktur. Savaþ, sel, çýð, vurgun, toprak kaymasý, gibi durumlarda yakýlan aðýtlar birer türkü olmaktan çok destanýmsý özellikler taþýmaktadýr.

    Halk edebiyatýmýzýn en yaygýn ürünlerinden olan mani biçimindeki türkülerimiz kendiliðinden doðaçlama olarak dökülür, kemençenin tellerinde ezgi olur.

    Mani Örnekleri
    Gara gara gazanlar

    Gara yazý yazanlar

    Cennet yüzü görmesin

    Aramýzý bozanlar
    Çömber çömber stüne

    Çömber baðlamadýn mi

    Asker ettiler beni

    E gýz aðlamadýn mý

    Yaylanýn çimenini

    Topladuk elek elek

    Buldur bile gezerduk

    Bu yýl ayýrdý felek.
    Çýkardum mallarýmu

    En önünde sarisi

    Geldi geçti yanýmdan

    Yüreðumun yarisi.

    Derenin gýyýsýnda

    Olta attum baluða

    Onbeþ yaþýnda idum

    Baþladum sevdaluða
    Yaylanýn çimenin

    Bi tavukla bi cücük

    Oturduk sevtaluða

    Ýkimiz de küçücük

    Atma Türküler

    Atma türkü geleneði yöremizde yaygýndýr. Karþýlýklý olarak bir konu üzerinde türküler oluþturulduðu gibi, herhangi bir eðlence mekanýnda da eðlencelik olsun diye atma türküler söylenir. Çoðu zaman kemençe eþliðinde doðaçlama yoluyla söylenen atma türküler yoluyla sanatçýlarýn birbirlerinin ustalýklarýný da denemiþ olurlar.

    <table class="normal_yazi" border="0" width="100%"> <tbody> <tr> <td>ERKEK (1)</td> <td>KADIN (2) </td></tr> <tr> <td>Derin derin göllerin</td> <td>Derin derin göllerin </td></tr> <tr> <td>Dibine dalacaðý</td> <td>Dibine dalamazsýn </td></tr> <tr> <td>Ahdettum yemun ettum</td> <td>Ne kadar yemin etsen </td></tr> <tr> <td>Kýz seni alacaðum</td> <td>Sen beni alamazsýn. </td></tr> <tr> <td>
    </td> <td>
    </td></tr> <tr> <td>
    </td> <td>
    </td></tr> <tr> <td>KADIN (1) </td> <td>ERKEK (2) </td></tr> <tr> <td>Uþak gelme peþume </td> <td>Böyü kavaðum böyü </td></tr> <tr> <td>Anamýn tek kýzýyým </td> <td>Göðe mi alacasun </td></tr> <tr> <td>Nazar edersun beni</td> <td>Almam seni deyisun </td></tr> <tr> <td>Göðlerin yýlduzuyum. </td> <td>Bekar mý kalacasun </td></tr></tbody></table></td></tr></tbody></table> <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="900"> <tbody> <tr> <td bgcolor="#ffcc00" height="20">
    YEMEKLERÝMÝZ
    </td></tr> <tr> <td> Trabzon yemekleri denince akla hemen, mýsýrdan, lahanadan, hamsiden, fasulyeden, patatesten, pidelerden, turþudan meydana gelen yüzlerce yemek tarifi gelir. Trabzon mutfaðý zengin bir mutfaktýr. Kim sevmez karalahana çorbasýný, kim istemez kýymalýnýn, peynirlinin damakta kalan tadýný. Hani derler ya hamsinin kýrk çeþit yemeði yapýlýr Trabzon'da... Doðrudur, hamsi kýþýn sofralarýn baþ tacý yazýn da yaylalarda, köylerde soðuk sularýn baþýnda tuzlamasýyla aranan yiyeceðidir... Hamsi denince akla Trabzon, Trabzon deyince de akla hamsi gelir...

    Trabzon'un yemeklerinin baþlýcalarýný þöylece sýralayabiliriz : Mýsýr sarmasý, etli lahana sarmasý, içli tava, hamsili pide, hohollu pide, pazý burmalýsý, hamsili pilav, kuymak, su böreði, yufka tatlýsý, laz böreði, gulya, turþu kavurmasý, pazý plakisi, lahana kavurmasý, kaygana, hamsi kuþu, mýsýr çorbasý, ýsýrgan çorbasý, hamsili pilav, hamsili ekmek, etli mýsýr sarmasý, Trabzon kebabý, Hamsiköy sütlacý, zumur, kaz kaldýran, hoþmeli, tomara kaygana, hamsi plaki, sütlü kabak, lapa, borani, hamsi çýtlamasý, hamsi ýzgara..
    alýntý

    </td></tr></tbody></table>
    Konu gülcan taraf?ndan (http://www.trabzonum.org/forum/member/511-gülcan Saat 25.02.2008, 16:38 ) de?i?tirilmi?tir.
Haz?rlan?yor...
X