Duyuru

Collapse
No announcement yet.

Trabzon

Collapse
X
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • Trabzon

    TRABZON


    Batýsýnda Giresun'a baðlý Eynesil ilçesi, güneyinde Gümüþhaneye baðlý Torul ilçesi, doðusunda da Rize'ye baðlý Ýkizdere ve Kalkandere ilçeleri, kuzeyi Karadeniz ile çevrili antik çaðdan beri varlýðý bilinen il ve il merkezinin adýdýr.


    TERMÝNOLOJÝ

    Tarih boyunca Trabzon, Tirabizon, Trapezus, Trebisonda, Trapezunta, Trapezund, Atrabazandah adlarýyla anýlan kentin ilk adý Trapezus (Yunanca Τραπεζοῦς)olup MÖ 765 yýlýnda kurulan bir Yunan kolonisidir. Antik Trapezus hakkýnda en eski ve detaylý bilgiyi MÖ 401 yýlýnda Onbinler olarak anýlan paralý askerlerin arasýnda bulunan Yunanlý yazar Xenophon’un, Anabasis adlý eserinden almaktayýz [1] Antik Yunanistan'da Arkadya bölgesinde isimli Trapezus adlý baþka bir kent de bulunmaktaydý.

    ETÝMOLOJÝ

    *Yunan mitolojisinde Lycaon’un oðlu Trapezeus'un Arkadya'daki adaþýna ismini verdiði bilindiðinden, Karadenizdeki Trabzon'un da bu mitolojik kahramandan adýný aldýðý düþünülebilir

    *Evliya Çelebi'nin 2500 yýllýk bir Yunan kentinin adýný 17. yüzyýlda Türkçe halk etimolojisine dayandýrarak verdiði Tuðra-bozan adý da kimi çevrelerce ciddiye alýnmýþtýr.

    *Hamilton, þehrin güney doðusunda dik yamaçlarla yükselen, fakat üstü düz olan Boztepe’nin görünüþüne baðlamýþ, antik Trabzon sikkelerindeki "masa" çiziminden de aldýðý destekle, kente görümünden dolayý Yunanca Trapezus "masa" adýnýn verildiðini iddia etmiþtir

    *Özhan Öztürk, Kolhis ve Kafkasya'dan getirilen kölelerin Yunanistan anakarasýna taþýndýðý liman kenti olan Trabzon'un adýnýn Trapezus'un eski Yunanca metinlerde geçen mecaz kullanýmý "köle satýlan düz platform” (Aristo. Fr. 874)olabileceðini ileri sürmüþtür
    Konu deliveren taraf?ndan (http://www.trabzonum.org/forum/member/396-deliveren Saat 11.11.2006, 00:04 ) de?i?tirilmi?tir.

  • #2
    COÐRAFYA

    Dar bir sahil þeridinin ardýnda denize dikey uzanan daðlýk bir araziye sahip olan ilin merkezi Boztepe (antik Minthrion tepesi) üzerine kurulmuþtur. Ýl topraklarýnýn 22,4 % yayla, 77,6 % si ise tepelerden oluþmaktadýr.


    ÝKLÝM

    Karadeniz'e özgü ýlýman iklime sahip kentte hava sýcaklýðý yýl boyunca 10° - 20°C arasýnda deðiþirken yaz ortalamasý 27°C, kýþýn en soðuk zamaný (Kalandar zamaný)ise 5°C civarýndadýr.

    DERELER

    The Deðirmendere (Piksidis), Yanbolu, Fol, Karadere, Koha, Sürmene (Manahos), Solaklý, Baltacý and Ýyidere (Kalopotamos)

    GÖLLER

    Çakýrgöl, Uzungöl, Serra Gölü
    Konu deliveren taraf?ndan (http://www.trabzonum.org/forum/member/396-deliveren Saat 11.11.2006, 00:05 ) de?i?tirilmi?tir.

    Yorum yap


    • #3
      B]NÜFUS[[/B]

      Cumhuriyet dönemi

      ]2000 979.081
      1997 858.687
      1990 795.849
      1985 786.194
      1980 731.045
      1975 719.008
      1970 659.120
      1965 595.782
      1960 532.999
      1955 462.249
      1950 420.279
      1945 395.733
      1940 390.733
      1935 360.679
      1927 290.303


      Osmanlý dönemi

      1903 Trabzon Vilayet Salnamesi’nde, Trabzon Vilayeti’ndeki kadýn erkek ve etnik, dinsel nüfus daðýlýmý þöyledir[5].

      Müslüman 972.981 (489.890 erkek, 483.091 kadýn)
      Rum Ortodoks 185.784 (93.871 erkek, 91.913 kadýn)
      Ermeni Gregoryen 50.233 (25.444 erkek, 24.789 kadýn)
      Ermeni Katolik 1.506 (755 erkek, 751 kadýn)
      Ermeni Protestan 1.140 (575 erkek, 565 kadýn)
      Toplam 1.211.644 (610.535 erkek, 601.109 kadýn)
      Konu deliveren taraf?ndan (http://www.trabzonum.org/forum/member/396-deliveren Saat 11.11.2006, 00:24 ) de?i?tirilmi?tir.

      Yorum yap


      • #4
        TARÝH

        ANTÝK ÇAÐ

        Eusebius'a göre þehrin kuruluþ tarihini MÖ 756 olmakla birlikte bu iddia Trabzon'u Ýstanbul, Roma hatta, genel kanýya göre Trabzon ve diðer Doðu Karadeniz kolonizasyonunu geçekleþtiren Sinop'tan daha eski bir kent yapmaktadýr. Bu durum gerçekse Sinoplular varolan bir kenti MÖ 630 tarihinden sonra yeniden kolonize etmiþ olmalýdýrlar.[6] Anabasis'te geçen "Pontos Euksenios kýyýsýndaki bu þehir Sinope’nin Kolkh ülkesindeki kolonisidir"ifadesi daha sonra Arrian ve Peripleus tarafýndan da onaylanmýþtýr.[7] Merkezinde Yunanlýlarýn çevre köylerinde bugünkü Lazlarýn atasý olduðu sanýlan Kolkhlarýn yaþadýðý Trabzon, Antik çað ve sonrasýnda Zigana geçidi üzerinden Ermenistan ve Euphrates civarýnda üretilen ticari mallarýn takas edildiði ticaret merkezi ve dýþ ülkelere satýldýðý bir ihraç limaný özelliðindeydi. Pontus Ýmparatoru Mithridates'in Roma Ýmparatorluðu ile giriþtiði bir dizi savaþý kaybetmesinin ardýndan Anadolu topraklarýnýn yanýsýra Trabzon'da Roma hakimiyetine girmiþtir.

        ROMA VE BÝZANS

        Pompey'e karþý mücadelesinde Mithridates'e destek vermeyen Trabzon Roma döneminde ödüllendirilmiþ serbest þehir statüsü kazanmýþtýr.[8] Bizzat kente gelen Arrian, Trapezus’un Roma döneminde güney Karadenizdeki en önemli liman kenti olduðunu belirtmiþtir. Roma Ýmparatoru Hadrian döneminde restore edilen kente, Trajan döneminde Pontus Kapadokyasý eyaletinin baþkenti olmuþ ve yeni bir liman inþa edilmiþtir.[9] Gallianus döneminde bir Germen kabilesi olan Gotlar tarafýndan yaðmalanmýþ [10], Justinian döneminde tekarar onarýlarak eski konumunu kaznamýþtýr. Ýstanbul’un Latinler tarafýndan iþgali üzerine Komnenos ailesi, Trabzon'a sýðýnarak 1461 tarihine Osmanlý fethine dek sürecek baðýmsýz bir krallýk (Trabzon Ýmparatorluðu) kuracaklar, kendilerini Roma Ýmparatoru ilan edeceklerdi

        TRABZON ÝMPARATORLUÐU

        Komnenos hanedanýndan VII. Michael Latin iþgali nedieniyle Trabzon'a gelerek teyzesi Gürcü kraliçesi Tamara'nýn da desteðiyle kendini Roma Ýmparatoru ilan etmiþse de Batý özellikle Vatikan Trabzon Ýmparatorunu küçümseyerek "Laz hükümdarý" olarak tanýmlamýþtýr [12]. Trabzon imparatorlarý baþlangýçta diðer Bizans (Doðu Roma) imparatorlarý gibi çift baþlý kartal (aetos) figürünü sembol olarak kullanmýþlarsa da Latin iþgalinin sona ermesi ve Konstantinapolis'de yeniden yasal yönetimin iktidarý ele geçirmesiyle, bir çatýþmaya sebebiyet vermemek için bugün Trabzon Ayasofya müzesinin giriþ kapýsýnýn üzerinde rölyefi bulunan tek baþlý kartal sembolü tercih etmiþlerdir. Cenevizliler ile Venedikliler, Moðollar ile Osmanlýlar hatta çeþitli Türkmen (Akkoyunlu kabile federasyonuna mensup) klanlarý ile denge politikasý sürdürerek, varlýðýný sürdürebilen bu zengin liman kenti, Ýstanbul'un fethinden sekiz yýl sonra (1461) Fatih Sultan Mehmet tarafýndan Karadenizdeki çeþitli beylikler, Ýtalyan kolonileri ve Kýrým'la birlikte ele geçirilerek Baharat yolunun stratejik anahtarýnýn Osmanlý hakimiyetine girmesi saðlanmýþtýr.

        OSMANLI DÖNEMÝ

        1461 fethinden sonra sancak merkezi statüsünde olan Trabzon, 1582 yýlýnda III. Murat döneminde Batum sancaðý ile birleþtirilerek Trabzon/Batum eyaletinin merkezi haline getirilmiþtir. Trabzon Osmanlý döneminde de gerek doðu Anadolu ve Ýran'ýn gerek se Baharat yolu'nun Batý'ya açýldýðý liman kenti olarak stratejik önemini sürdürmüþ dahasý Ýran ve Kafkasya seferlerinde askeri üs noktasý olarak kullanýlmýþtýr. 1. Dünya savaþý sýrasýnda 17 gemilik Rus donanmasý tarafýndan topa tutulan, 1916-1918 yýllarý Rus iþgaline uðrayan kentin Hristiyan Rum nüfusu, savaþýn bitimiden sonra mübadele ile Yunanistan'a gönderilmiþtir. Kent 1923 yýlýnda yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devletinin 61. il merkezi olarak yerini almýþtýr.
        Konu deliveren taraf?ndan (http://www.trabzonum.org/forum/member/396-deliveren Saat 11.11.2006, 00:24 ) de?i?tirilmi?tir.

        Yorum yap


        • #5
          HALK

          Tarih boyunca Laz olarak adlandýrýlan halk, Rum ya da Osmanlý/Türk olsun, yaylacýlýk teknikleri, yaþam tarzý, köy mimarisi ve folklorik açýdan Anadolu köylüsünden net çizgilerle ayrýlmakta ve Kafkasya halklarýyla (Laz, Megrel, Oset, Gürcü, Abhaz vs.) benzerlik göstermektedir. [14] Þalpazarý, Aðasar vadisinde yaþayan Çepni türkmenleri bölgeye 13-14. yüzyýllar arasýnda yerleþmiþ olup Dede Korkut masallarýnda bahsi geçen folklorik birikime ve Trabzon'un diðer yörelerinden kolayca ayrýlabilen Türkmen dialektine sahiptirler. Bölgede Ermeni varlýðý eskiye dayanmakla birlikte önemsenecek miktarda deðildir. Gökbilgin'in Trabzon Tahrir Defterleri üzerine çalýþmasýnda görüleceði gibi 1515 yýlýnda kent merkezinde 774 Rum ve 179 Müslüman evine karþýn sadece 15 Ermeni evi olduðu kayýtlýdýr

          Yorum yap


          • #6
            DÝL

            Rumca, Lazca, Rusça, Ermenice ve Farsça'dan çok sayýda ödünç kelime içeren Trabzon Türkçesi kendi içinde bir kaç dialekt içermekte ve Kafkas gýrtlaðýnýn izlerini taþýmaktadýr.[16] Trabzon-Rize aðzý Özellikle alýþýlmadýk ünsüz deðiþimleri ile Anadolu Türkçesi'nden derin farklýlýklar içermektedir.[17]

            / b / > / p / baluk > paluk
            / d / > / t / dere > tere
            / k / > / g / katuk > gatuk
            / g / > / k / gelin > kelin (Batý Trabzon)
            / c / > / ç / came > çame
            / k / > / ç / > öküz > öçüz (Merkez Çömlekçi mahallesi, Doðu Trabzon)
            Ayný zamanda Trabzon Yunanca'nýn en az 2500 yýldýr kesintisiz konuþulduðu en doðu Yunan kolonisi olup, Köprübaþý, Çaykara, Maçka, Tonya ilçelerinde Rumcanýn arkaik ögeler taþýyan yerel bir dialekti günümüzde de Müslümanlar tarafýndan 50 civarýnda köyde konuþulmaya devam etmektedir

            Yorum yap


            • #7
              GÝYÝM - KUÞAM

              Osmanlý döneminde Samsun ile Batum arasýnda geleneksel giyim (Laz kýyafeti olarak da bilinir) þöyledir[19]::

              Erkek: Baþta iki ucu üzerinden sarýk gibi dolanarak uzun kulaklý bir düðümle baðlanan ve kukula adý verilen siyah baþlýk. Üstte beyaz mintan ve üzerine siyah aba yelek. Altta bacak arasý körüklü bacak kýsmý dar zipka adý verilen siyah þalvar.
              Kadýn (köylü): Ýçte kamis adý verilen yakasýz Trabzon bezinden gömlek, baþta peþtemal, alltta etek veya üçetek elbise (zibun)bele baðlanan ve rengi yöreden yöreye deðiþen peþtemal (fota)
              Kadýn (þehirli, kasabalý): Baþta tepelik, Tapla, Koursi, hotoz adý verilen gümüþ ya da altýn sýrmalý yuvarlak tepelik. Ýçte kamis, üzerine zibun (üçetek) belde peþtemal, lahor veya trablus.
              Köylü yada þehirli olsun Trabzon kadýný (Rize ve Artvin sahilinde yaþayan Lazlar gibi) kesinlikle þalvar giymemektedir. Tek istisna Þalpazarý bölgesinde olup Çepni kadýnlarý þalvar giymekte ve ucu püsküllü kýrmýzý ya da pembe belbaðý takmaktadýr.

              Yorum yap


              • #8
                MÜZÝK VE HALK OYUNLARI

                Trabzon bölgesinin geleneksel çalgýlarý þimþir kaval, kemençe, davul -zurna ve yörede zimpona, dankiyo adlarýyla da bilinen tulumdur. Sayýsýz çeþidi olup kadýn ve erkekler tarafýndan toplu oynanýlan geleneksel danslarýn adý ise horondur.

                Yorum yap


                • #9
                  MUTFAK

                  Samsun Batum arasýnda yeralan bölge mutfaðýnýn ayýrýcý temel besinleri karalahana, mýsýr ve hamsi olup, bu üçlünün çorbasýndan ekmeðine dek sayýsýz kombinasyonu bulunmaktadýr. Bölgeye özgü yemeklerden en karakteristik olanlarý þunlardýr:

                  Mýsýr unundan:Kuymak(Rize'de muhlama, Þalpazarýnda yaðlaþ), haçapur, hamsili ekmek, lamesli ekmek
                  Karalahanadan: Çorba, Ðuliya, manca, sarma
                  Tatlý olarak: Kabak malezi, kabak pilavý (bölgede pilav ve makarna þekerli olarak tüketilir)
                  Hamsiden: Buðulama, hoholli hamsi, hamsili ekmek

                  Yorum yap


                  • #10
                    TURÝSTÝK YERLER

                    Roma Ýmparatorluðu ve Osmanlý döneminde eyalet merkezi olmuþ, Ortaçað'da bir Rum imparatorluðuna baþkentlik yapmýþ kent doðal güzelliklerinin yanýsýra pek çok tarihi yapýyý barýndýrmaktadýr. Bunlarýn en önemlileri:

                    Manastýrlar: Sümela manastýrý, Ayasofya müzesi,Kaymaklý Manastýrý(Amenapýrgiç Ermeni Kilisesi), Kýzlar (Panagia Theoskepastos) Manastýrý, Gregorios Peristera (Hýzýr Ýlyas)Manastýrý, Kýzlar (Panagia Kerameste) Manastýrý, Vazelon Manastýrý,
                    Hagaios Savas (Maþatlýk) Kaya Kiliseleri,
                    Kiliseler ve Camiler: Hagia Anna (Küçük Ayvasil), Sotha (St. John)K, Hagios Theodoros, Hagios Konstantinos, Hagios Khristophoras, Hagios Kiryaki, Santa Maria, Hagios Mikhail, Panagia Tzita, Fatih (Panagia Khrysokephalos), Yeni Cuma (Hagios Eugenios), Nakip (Hagios Andreas Kilisesi), Hüsnü Köktuð (Hagios Eleutherios), Ýskender Paþa Camii, Semerciler, Çarþý Camii, Gülbahar Hatun Camii

                    Yorum yap


                    • #11
                      KARDEÞ ÝLLER

                      Soþi, Rusya (1993)
                      Rizhao, Çin Halk Cumhuriyeti (1997)
                      Zigetvar, Macaristan (1998)
                      Batum, Gürcistan (2000)
                      Reþt, Ýran (2000)
                      Zanjan, Ýran (2001)

                      Yorum yap

                      Haz?rlan?yor...
                      X