PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Sürmene Oylum Beldesi


gülcan
27-02-2008, 16:18
http://img341.imageshack.us/img341/8391/resim26032007161507he1.jpg


1.1. COĞRAFİ KONUM. İDARİ BÖLÜMÜ
Oylum, Doğu Karadeniz Bölgesinin İç bölgelerinde yer alan, tipik bir Karadeniz kırsal yerleşmesidir. İdari yönden, Trabzon ili, Sürmene ilçesinin, Küçükdere bucağına bağlı olan OYLUM Beldesi, Sürmene ilçe merkezinin güneyinde, kıyıdan yaklaşık 30 Km içerde yer alıp, 40° 33' ve 41° 07' kuzey enlemleri ile 39° 07' ve 40° 30' doğu boylamları arasında kalmaktadır. (Bkz. Harita 1)
Bağlı bulunduğu Trabzon ilini, kuzeyde Karadeniz, doğuda Rize, batıda Giresun, güneyde ise Gümüşhane ve Bayburt illeri çevrelemektedir. Trabzon ilinin merkez ilçesi dışında Akçabat, Araklı, Arsin Beşikdüzü, Çarşıbaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, Köprübaşı Maçka, Of, SÜRMENE, Şalpazarı, Tonya, Vakfıkebir ve Yomra olmak üzere 17 ilçesi bulunmaktadır. Oysaki ,1918 yılında Trabzon ili Gümüşhane ve Lazistan Sancaklarından oluşmaktaydı. Trabzon merkez sancağının kazaları, Merkez, Ordu, Giresun, Tirebolu, Görele .Vakfıkebir, Sürmene, Akçaabat ve Of olmak üzere 10 tane iken, günümüzde, Ordu ve Giresun illeri ve ilçelerini çıkardığımızda, sadece merkez ilçe dahil 5 ilçesine, 13 yerleşme daha bağlanarak bugünkü idari sınırlarını oluşturmuştur.
4685 km2'lik yüzölçümü ile, ülke topraklarının % 0,6'sını kaplayan Trabzon ilinin yaklaşık % 78'i dağlarla % 22'si platolar ile kaplıdır. Buna karşılık ilde birkaç küçük düzlük dışında ova bulunmamaktadır. Trabzon ili morfolojisini oluşturan Karadeniz Dağlarının yükseklikleri 2500-3000 metre arasında değişmektedir. Bu dağlarda en önemli geçit Gümüşhane Trabzon yolu üzerinde 2036 metrede yer alan Zigana geçididir. Bu geçitten Karadeniz ve Doğu Anadolu bağlantısı sağlanır. Bu dağlardan kaynaklanan çok sayıda küçüklü, büyüklü dereler ve akarsular, kuzeye doğru akarak, Karadeniz'e ulaşır. Başlıcaları, Solaklıçayı, Karadere, Değirmendere, Foldere, Küçükdere, Baltacı gibi akarsulardır. Trabzon ilindeki başlıca göller, Çakırgöl dağındaki Buzyalağı gölü, ile Ser gölü ve Uzungöl 'dür.
Oylum Beldesinin bağlı olduğu Sürmene ilçesi ise Merkez ve Küçükdere bucağından oluşmaktadır. Sürmene ilçesinin doğusunda Of ve Çaykara, batısında Araklı ilçeleri, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Gümüşhane ve Bayburt illeri yer almaktadır. İlçenin 2. Bucağı olan Küçükdere bucağı ise, bucak merkezi dahil olmak üzere 11 yerleşmeden oluşmaktadır. Bu yerleşmelerden biri olan OYLUM beldesi; Küçükdere bucak merkezinden, nüfus ve alan bakımından daha fazla olmasına karşın, ulaşım yetersizliği ve politik kararlar nedeni ile bucak statüsüne girememiştir. 1993 yılında Belediye olan beldenin planlama sonrası gelişmelere göre bucak olma niteliğine kavuşacağı tahmin edilmektedir .(Bkz. Harita 2.)
OYLUM beldesi, 23 Ekim 1993 yılında Belediye olmuştur. 2000 hektarlık Belediye sınırlarının, kuzeyinde, Yeşilköy yerleşmesi, kuzeydoğusunda Yazıoba yerleşmesi, batısında Araklı ilçesine bağlı Yeşilyurt belediyesi güney ve güneydoğusunda ise, Sürmene ilçesinin yaylaları yer almaktadır. Yaylaların güneyinde ise Bayburt ilinin Aydıntepe ilçesine sınırdaştır (Bkz. Harita 3) Oylum Beldesi, belediye olduktan sonra , köye bağlı bulunan, Karaahmetli, Seymenler, Yirmibeşler Onüçler ve Oylum merkezini birleştirip MERKEZ mahallesini oluşturmuşlardır. Bunun yanında, Akıncılar, Hancar, Hameri, Sırt, Hamzalar, Nesuflivesıh mahalleleri de birleşerek HİLAL mahallesini, Karahüseyinli Kalaylar, Kayameşesi, Abu Gamlar ve Madilan \\e Sivri mahalleleri de birleşerek FATİH mahallesini meydana getirmişlerdir. 3 adet mahallenin yapı ve nüfus yoğunluğu fazla olanı, Merkez mahallesidir.
Yerleşme sınırları içinde birçok yayla ve tepeler mevcuttur. Hilal ve Merkez mahallesini Fatih mahallesinden ayıran ve sınır teşkil eden Küçükdere .beldenin en önemli akarsuyudur. Ancak, bu suya bağlanan dağ sularının da oluşturduğu, kayameşesi deresi, camicor ırmağı ve sergi gibi küçük dereleri de mevcuttur. Yerleşmenin denizden yüksekliği Fatih mahallesinin dere kenarı 700 metre olup .üstlerde ise 1040 metreye kadar çıkmaktadır. Hilal mahallesinde ise en fazla yükseklik yerleşmenin güney batısında olup 1090 metredir. Merkez mahallesinde ise en fazla yükseklik 1000 metre civarındadır.
1994 yılında Belediye teşkilatı kurulan Belde sakinlerinin ekonomik gelir kaynağının esası; mısır, çay ve fındık tarımından sağlanmaktadır. Belde arazi yapısı nedeniyle tarımsal alanlar ve iskan alanları, eğimin azaldığı vadi yamaçları, sırtlar veya eteklerde kümelenmîştir. Beldenin harita sınırları içerisinde kalan alandaki arazi
kullanım karakteri; eğimin olumsuz etkilemesi nedeniyle yatayda eğime paralel yollar boyunca geliştiğinden lineer bir gelişme tipini meydana getirmiştir. Belde halkı, eğime paralel yollar boyunca tek sıra halinde dizilen ve mülkiyetlerinin yola bakan cephesinin belli derinliğini konut alanı olarak kullanmakta ve mülkiyetinin devamını da tarım alanı olarak değerlendirmektedir. Topografyanın olumsuz nedeni ile birlikte hizmet kolaylığı sağlanması için tarlasının bir köşesinde evini yerleştirmesi isteği, Karadeniz'in tipik kırsal dağınık yerleşmesini burada da meydana getirmesine neden olmuştur.
Eski mahalle isimlerinden de anlaşılacağı üzere onüçler, yirmi beşler, evlerin kümelenme sayısıdır. Oylum ve çevresindeki, derin vadilerle bölünmüş bu doğal yapısı dağınık yerleşme düzenini zorunlu kılmıştır.

1.2. BÖLGENİN ULAŞIM AĞI VE YERLEŞMENİN ULAŞIM AĞINDAKİ VERİ
Doğu Karadeniz bölgesinin önemli illerinden biri olan Trabzon ve çevresi topoğrafik yapı nedeniyle kara ulaşım olanakları kısıtlıdır. İlin .ülkenin diğer iller ile olan bağlantısı,Karadeniz'e doğu-batı yönünde paralel olarak uzanan, karayolu ile sağlanmaktadır. Doğu Karadeniz bölgesinin iç kesimlerle olan bağlantıları ise ya Trabzon veya Samsun üzerinden kurulur. Bölge halkı bölgenin Orta Anadolu ile bağlantısını sağlayan karayolu üzerinde yer alan ve bölgenin en büyük limanına sahip olan Samsun'un, aynı zamanda, demiryolundan da yararlanmaktadır. Buna karşılık Trabzon ili, liman olanakları kısıtlı olmakla birlikte bölgenin Doğu Anadolu ile bağlantılarını sağlayan yol üzerinde yer almaktadır. Bu yol Trabzon'u aynı zamanda İran-Avrupa ağır taşıt yoluna bağlamaktadır. Bölgede gerek Samsun ve gerekse Trabzon'un hava ulaşımından da yararlanılmaktadır.
Oylum Beldesi ulaşımı Trabzon-Rize sahil yolundan güneye .dağlık kesimlere doğru bağlanan yollardan biri ile sağlanır. Beldeye ulaşılabilmek için Trabzon merkezinden Rize yönüne doğru yaklaşık 33 km gidildiğinde, Araklı ilçesine ulaşılır. Araklı ilçesinden yaklaşık 2 km mesafede, (Sürmene ilçesine 4 km kala) Küçükdere yol kavşağından sağa dönülerek, yaklaşık 13. km' de Küçükdere bucağına ulaşılır. Bu yolun 9 km' si asfalt olup, diğer kısımları, bozuk stabilize ve toprak yol olarak devam etmektedir. 9 km den sonra, eski yol güzergahından farklı, Küçükdere ırmağının paralelinden yeni yol açılması çalışmaları devam etmektedir. Bu yol ile Aydıntepe ilçe merkezine bağlanarak, buradan da Bayburt ve Gümüşhane'ye ulaşılabilecektir. Küçükdere bucağına kadar ulaşımda problem yok denilebilir. Ancak bucak merkezinden sonra devam eden yol güzergahı tamamen bozuk stabilize ve toprak yol olup çok dar bir profilde devam etmektedir. Yaklaşık bu Yolla 17 km. daha gidildiğinde OYLUM Beldesine ulaşılır. Beldeye ulaşılmadan önce Küçükdere bucağına bağlanan bu toprak yolla, çevre dağ yerleşmelerine (Armutlu, Çimenli, Konak, Gültepe, Üzümlü) bağlantı sağlanmaktadır.
TABLO 1: BELDENİN İLİŞİKTE OLDUĞU İLLERE OLAN UZAKLIĞI
Yerleşmeler
Uzaklık
Oylum-Ankara
828 km
Oylum-İstanbul
1147 km
Oylum-Trabzon
65 km
Oylum-Rize
70 km
Oylum-Samsun
410 km
Oylum-Bayburt
212 km.
Oylum-Bayburt
68 km
Oylum-Gümüşhane
136 km

Nufus

Oylum Beldesi (İkamet )
4541
Oylum ( Belde Dışı )
15.000-20.000
TABLO 2: ÇEVRE İLÇE VE YERLEŞİMLERE UZAKLIĞI:
Yerleşmeler
Uzaklığı
Oylum-Sürmene ilçesi
23 km
Oylum-Araklı ilçesi
21 km
Oylum-Küçükdere bucağı
12 km.
Oylum- Yeşilyurt kasabası
10 km.
Oylum-Yazıoba kasabası
5 km.
Oylum-Yeşilköy kasabası
6 km
Köy yolları topraktır. Diğer yollar asfalt ve stabilizedir.
1.3. BÖLGESEL NÜFUS YAPISI
Oylum Beldesinin yer aldığı Doğu Karadeniz Bölgesi ülke toplam alanının % 8.6 'nı kaplamakta ve 1990 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre ülke toplam nüfusunun % 9.48'ini barındırmaktadır. Trabzon ili ise, Doğu Karadeniz Bölgesi toplam nüfusunun % 14.86'sını barındırmakta ve bu yönden bölge içerisindeki iller arasında Samsun ve Oylum Beldesi 1. Kademe bir ticaret ve hizmet merkezidir diyebiliriz. Çevresindeki Yazıoba, Yeşilyurt, Yeşilköy, gibi köyler ile güneyindeki mezralar oylumdan yararlanmaktadır. Ancak ara kademe merkez olan Küçükdere ,Oylum' un çevresine sunduğu hizmetlerin yetersiz olduğu durumlarda devreye girmektedir. Oylum Beldesi her türlü Eğitim.Sağlık, Resmi İdari ve Ekonomik hizmetler için öncelikle Trabzon merkezinden daha sonra Sürmene ilçesinden yararlanmaktadır.
Beldede sağlık ocağı bulunmasına rağmen hizmet vermemektedir. Hem bakımsız, yetersiz olduğu gibi herhangi bir doktor veya hemşirede bulunmamaktadır. Ayakta tedaviler için Sürmene veya Araklı' ya gidilmekte, önemli durumlarda Trabzon ilindeki hastanelerden yararlanılmaktadır.
Sürmene' de Salı günleri kurulan pazardan faydalandığı gibi pazarda süt, yoğurt, yumurta, tereyağı,peynir gibi hayvansal gıdaları da Oylum halkı satmaktadır.
Oylum beldesinin içerlerde olması, ulaşım aksı üzerinde olmaması ve çevresindeki dağınık yerleşmelerin ulaşım zorluğu gibi nedenlerle etkileme alanı genişleyememiştir. Küçükdere bucağından nüfus ve alan bakımından büyük olmasına karşın kentsel faaliyetleri gelişmiştir diyemeyiz.
II. YERLEŞMENİN MEKAN OLUŞUMU VE BUNU BELİRLEYEN ETKENLER
Oylum beldesinin tarihçesi ile ilgili olarak geçmişe ait yazılı doküman bulunamamıştır. Belediye ve kasabanın, yaşlı kişileriyle görüşmeler sonucunda ve mezar taşlarının yönlendirmesi ile kasaba tarihinin 1900 öncesine dayandığını söyleyebiliriz. Ancak net bir tarih söylemek mümkün değildir. Çeçen asıllı akıncı Türklerinin soyundan geldiği söylenmektedir.
Oylum' un dağınık yerleşme yapısı nedeniyle bir merkez etrafında yağ lekesi şeklinde değil, konut gruplarının (mahallelerin) kendi içinde ve etrafında büyümesi şeklinde gelişme göstermiştir.
örneğin belediye olmadan önce varlığını sürdüren mahallelerin isimleri bile, kümelendikleri konut sayılarına göre almışlardır. Yirmibeşler, onüçler gibi. Merkez mahallesini oluşturan bu kümelerin ilk yerleşim oldukları belirtilmiştir (Bkz. Harita 7).
Oylum isminin nereden geldiği bilinmemektedir. Eski ismi ise Vunittir. Mahallelerinin küme sayısına göre isimlendirilmesi yanı sıra, Seymen adındaki birinin bu bölgede hayli nüfuzlu ve iyiliksever olması bir mahalleye adının konmasına neden olmuş ve mahalle Seymenler adını almıştır. Fatih mahallesindeki kümeler, Oylum'un mezrası iken şimdi Belediye statüsünde mahalle olmuştur. Beldenin dağınık yerleşim kümeleri içinde tarihi 300 yıla dayanan tek tük yapılar olduğu gibi çoğunluğu Cumhuriyet dönemi yapıları olduğu ifade edilmiştir. Her konut kümesi kendi etrafında gelişmekte ve lineer bir şekilde yayılmaktadır.
İH. FİZİKSEL YAPI
111.1. Morfolojik ve Topoğrafık Yapı
Oylum ve çevresi çok eğimli ve hareketli bir topografyaya sahiptir. Belde, kuzey-güney yönünde akan Küçükdere vadisini oluşturan.sağlı ve sollu uzanan tepelikli alanlarda ve yamaçlarında yerleşmiştir.
Kuzey, güney yönünde lineer bir şekilde yayılmış olan Oylum Belediyesi arazilerinin batısında Piremeri Sırtı, Pincilot Sırtı, güneyinde Hosovit Sırtı, doğusunda İsmailoğlu Sırtı, Eğersırt, kuzeyinde, Sivriyatak ve Mevudul Sırtı yer almaktadır.
Yerleşmenin mahalle sınırını teşkil eden Küçükdereye; özellikle derenin batısında kalan yamaçlarda yer yer derin şevler oluşturan camicor ırmağı, sergi ırmağı ile kuru dere niteliğindeki, hunit, kum, sandıklı kalaylar dereleri, doğusunda, Fatih mahallesinin yerleştiği yamaçlardan ise Dikdere ve Kayameşesi dereleri bağlan*maktadır. Beldenin etrafı Hacının, Toyutluk, Desuka yaylası, Henyeri Yaylası, Hocasuyu yaylası gibi yaylalarla çevrilidir (Bkz. Harita 8).
Netice itibariyle.oylum beldesi, Küçükdere deresinin derin vadisi, eğimli yamaçları ve bu yamaçlarda yan kollarla kesilmiş derin şevler ve yeryer üst noktalarında yer alan dar alanlı düzlükleri olan bir morfolojik yapıya sahiptir.
Beldenin harita sınırları içerisindeki alanların hemen hemen yarısı % 45' in üzerindeki eğime sahip alanları içermektedir. Bu alanlar genelde orman, ağaçlık ve kayalıktır. Düz ve düze yakın alanlar (% 0-10) yok denecek kadar azdır. Bu alanlar ise dar tabanlı vadiden akan küçükderenin etrafında ve tepe noktalardaki alanlardır. (Bkz. Harita 9).Yerleşme genelde eğimin % 31 - 45 arasında değişen kesimlerindedir. Yamaçların eteklere doğru olan kısımlarında da eğim % 11 - 30 arasında değişmektedir ki bu alanlarda da iskan edilmektedir.





http://img341.imageshack.us/img341/180/har1ds1.jpg




http://img341.imageshack.us/img341/6605/har2od3.jpg




http://img341.imageshack.us/img341/6775/har3xt9.jpg



http://img341.imageshack.us/img341/6951/har4oz5.jpg

Oylum Beldesi Belediye Başkanı Sayın, Orhan KAHVECİ'ye teşekkür ediyoruz.